تحلیل عوامل و مؤلفه‌های مؤثر بر فعالیت‌های داوطلبانه کتابخانه‌های ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.

2 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

3 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.

4 دانشجوی دکتری کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی، گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.

doi
10.30481/lis.2023.369597.2027
چکیده

مقدمه: در عصر حاضر کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی با فراگیرشدن فعالیت‌های داوطلبانه، به بهره‌گیری از حضور نیروهای داوطلب جهت پویاسازی و توسعه ارائه خدمات روی آورده‌اند. مطالعه حاضر نیز درصدد  تحلیل عوامل و مؤلفه‌های مؤثر بر فعالیت‌های داوطلبانه کتابخانه‌های ایران است. روش پژوهش: مطالعه حاضر از نوع پیمایشی با رویکرد کمی است. در این مطالعه از روش نمونه‌‌گیری خوشه‌ای استفاده شد و داده‌ها با با ابزار پرسشنامه گردآوری و با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS مورد تحلیل قرار گرفتند. جامعه آماری شامل اساتید علم اطلاعات و دانش‌شناسی، متولیان فرهنگی، مدیران اجرایی کتابخانه‌ها، رؤسای کتابخانه‌ها، کتابداران و متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی و کارکنان کتابخانه‌های ایران در 5 استان بوشهر، خراسان رضوی، خوزستان، قزوین و همدان بودند. یافته‌ها: یافته‌‌ها نشان داد میزان همبستگی بین عوامل بستر حاکم، مداخله‌گر، راهبردی، پیامدی با متغیر عوامل علّی به ترتیب 419/0، 503/0، 65/0، 448/0 بوده که در سطح p<0.05 معنی‌دار است. همچنین نتایج نشان داد که مقدار آماره t مشاهده ­شده در متغیر فعالیت‌های داوطلبانه و عوامل آن مثبت و معنی‌دار (p<0.05)، بوده است و میزان بهره­‌مندی کتابخانه‌های ایران از عوامل و مؤلفه‌های مؤثر بر فعالیت‌های داوطلبانه در سطح بالاتر از متوسط یا زیاد قرار گرفته است. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد، کتابداران و کتابخانه‌های ایران از اجرای طرح به‌ کارگیری نیروهای داوطلب استقبال می‌کنند و رابطه معنی‌داری بین عوامل و مؤلفه‌های فعالیت‌های داوطلبانه در کتابخانه‌های ایران وجود دارد. بنابراین، لازم است با ایجاد قوانین، اصلاح سیاست‌ها و جلب حمایت نهادهای دولتی و غیردولتی زمینه حضور مؤثرتر نیروهای داوطلب در کتابخانه‌های کشور جهت پویاسازی و توسعه خدمات فراهم گردد.