تحلیل خشکسالی کوتاه مدت در استان گلستان با استفاده از زنجیرۀ مارکف و روش SPI

نویسندگان

1 استادیار، گروه جغرافیا اقلیم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، نور، ایران

2 دانشیار ، گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رشت، رشت، ایران

3 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی، دانشگاه آزاد نور ، نور، ایران

4 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی، واحد نور ،نور ، ا یران

doi
چکیده

خشکسالی از موارد تغییر پذیر شرایط اقلیمی است که تعاریف مختلفی از آن ارائه شده در حالت کلی این پدیده حاصل کمبود بارش در یک دورۀ زمانی معمولاً ماهانه، فصلی و یا بیشتر است.امروزه با توجه به وقوع خشکسالی ها و آسیب های عمده به بخش های کشاورزی و منابع آبی نیاز در این است که ، برنامه ریزی مدونی برای کاهش اثرات آن ارائه نمود . هدف تحقیق حاضر تحلیل خشکسالی و بررسی احتمال وقوع آن در استان گلستان می باشد برای بررسی وضعیت خشکسالی از روش شاخص SPI و برایبررسی احتمال وقوع از روش زنجیرۀ مارکف مرتبۀ اول استفاده گردید. داده های مورد استفاد طی دورۀ آماری 30 ساله شامل 2 ایستگاه سینوپتیک2008-1979م و 8 ایستگاه باران سنجی استان طی دورۀ آماری 86 _57است شاخص‌های خشکی منطقه شامل شرایط خشکسالی‌ها، احتمالات ساکن و اقلیمی فصول خشک و تر ، طول دوره ها ترسالی و خشکسالی و احتمال خشکسالی های فصلی بررسی ومورد تجزیه وتحلیل قرار گرفته است.نتایج حاصل نشان می‌دهدکه: طول دوره های خشک نسبت به مرطوب در کلیه ایستگاهها بیشتر بوده و از آغاز دهه 2000 م تدوام آن در ایستگاهها نسبت به سالهای قبل افزایش یافته است. خشکسالی های به وقوع پیوسته در اغلب ایستگاهها درفصولی ست که مرطو بترین فصل در کل دوره تحقیق بوده برای نمونه در ایستگاه گرگان شدیدترین خشکسالی در زمستان با شاخصSPI 98/2- اتفاق افتاده است.دوره های خشکسالی در کوتاه ترین زمان 5 فصل (1/1 سال) و دربیشترین زمان 21 فصل (5/1 سال) تدوام یافته است با توجه به ماتریس های احتمال انتقال در تمامی ایستگاه های مورد مطالعه به جزء تیل آباد احتمال وقوع فصل خشک بعد از فصل خشک بالای 50 درصد می باشد که بیشترین آن ایستگاه هاشم آباد گرگان با احتمال 66 درصد است که نشان دهنده دوام خشکسالی و احتمال بالای وقوع آن می باشد