مقایسه درجه روز رشد مراحل مختلف فنولوژیکی برنج رقم هاشمی در استان گیلان
نویسندگان
1 اداره کل هواشناسی گیلان
2 مرکز تحقیقات هواشناسی کشاورزی گیلان
3 عضو هیئت علمی پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو
4 مرکز تحقیقات هواشناسی کشاورزی گیلان
doi
چکیده
به منظور بررسی تاثیر درجه روز رشد بر وضعیت رشد گیاه برنج تحقیقی در 16 مزرعه انتخابی در 8 شهرستان استان گیلان طی سال زراعی 95-94 صورت گرفت به طوری که هر شهرستان دارای دو مزرعه زودکاشت و دیرکاشت بود. در این مزارع، مدت زمان لازم برای رسیدن به مراحل مختلف فنولوژیکی برنج یادداشتبرداری شد. سپس برای محاسبه درجه روز رشد از دادههای دمای ایستگاههای هواشناسی مربوطه استفاده شد و در نهایت نتایج به دست آمده از نظر زمان آغاز، خاتمه و میزان درجه روز رشد دریافتی در هر مرحله فنولوژی مقایسه گردید. نتایج نشان داد که مزارع زود کاشت و دیرکاشت فقط در مرحله 3 تا 4 برگی اختلاف معنیداری با هم داشتهاند. مزارع مرکز و غرب استان تنها در مرحله رسیدگی فیزیولوژیکی، مزارع غرب و شرق در مرحله سفت شدن و مزارع مرکز و شرق استان در مراحل 3 تا 4 برگی، خوشهدهی و رسیدگی فیزیولوژیکی با هم اختلاف معنیداری داشتند. در تمامی شهرستانها، مرحله فنولوژیکی پنجهزنی، بیشترین مقدار GDD را دریافت کرده و کمترین مقدار نیز مربوط به مراحل رسیدگی فیزیولوژیکی و شیری شدن بوده است. برنج رقم هاشمی، از مرحله نشا تا رسیدگی فیزیولوژیکی در سطح استان به طور میانگین 2/1284واحد حرارتی دریافت کرده است. در بین شهرستانهای استان، آستانه کمترین و انزلی بیشترین میزان دریافت GDD را در طول دوره آماری مورد بررسی به خود اختصاص دادهاند. کوتاهترین طول دوره رشد در شهرستان آستانه با 86 روز و طولانیترین طول دوره رشد نیز از شهرستان تالش با 104 روز بدست آمد. همچنین مشخص شد در مزارعی که کاشت در آنها زودتر صورت گرفته بود الزاماً برداشت زودتری نداشتند به عبارت دیگر طول دوره رشد آنها کوتاهتر نشده است زیرا در روزهای ابتدایی کاشت میانگین دمای روزانه هوا پایینتر بوده و در نتیجه گیاه GDD کمتری دریافت کرده است اما در مزارعی که کاشت در آنها دیرتر صورت گرفته بود به دلیل بالا بودن میانگین دما در روزهای ابتدایی کاشت میزان GDD بیشتری را دریافت کردهاند به عبارتی مقدار GDD دریافتی در روزهای ابتدایی مزارع زودکاشت با تعداد روزهای کمتری در مزارع دیرکاشت به دلیل افزایش دما قابل جبران است.