مقایسه درجه روز رشد مراحل مختلف فنولوژیکی برنج رقم هاشمی در استان گیلان

نویسندگان

1 اداره کل هواشناسی گیلان

2 مرکز تحقیقات هواشناسی کشاورزی گیلان

3 عضو هیئت علمی پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو

4 مرکز تحقیقات هواشناسی کشاورزی گیلان

doi
چکیده

به منظور بررسی تاثیر درجه روز رشد بر وضعیت رشد گیاه برنج تحقیقی در 16 مزرعه انتخابی در 8 شهرستان استان گیلان طی سال زراعی 95-94 صورت گرفت به طوری که هر شهرستان دارای دو مزرعه زودکاشت و دیرکاشت بود. در این مزارع، مدت زمان لازم برای رسیدن به مراحل مختلف فنولوژیکی برنج یادداشت­برداری شد. سپس برای محاسبه درجه روز رشد از داده­های دمای ایستگاه­های هواشناسی مربوطه استفاده شد و در نهایت نتایج به دست آمده از نظر زمان آغاز، خاتمه و میزان درجه روز رشد دریافتی در هر مرحله فنولوژی مقایسه گردید. نتایج نشان داد که مزارع زود کاشت و دیرکاشت فقط در مرحله 3 تا 4 برگی اختلاف معنی­داری با هم داشته­اند. مزارع مرکز و غرب استان تنها در مرحله رسیدگی فیزیولوژیکی، مزارع غرب و شرق در مرحله سفت شدن و مزارع مرکز و شرق استان در مراحل 3 تا 4 برگی، خوشه­دهی و رسیدگی فیزیولوژیکی با هم اختلاف معنی­داری داشتند. در تمامی شهرستان­ها، مرحله فنولوژیکی پنجه­زنی، بیشترین مقدار GDD را دریافت کرده و کمترین مقدار نیز مربوط به مراحل رسیدگی فیزیولوژیکی و شیری شدن بوده است. برنج رقم هاشمی، از مرحله نشا تا رسیدگی فیزیولوژیکی در سطح استان به طور میانگین 2/1284واحد حرارتی دریافت کرده است. در بین شهرستان­های استان، آستانه کمترین و انزلی بیشترین میزان دریافت GDD را در طول دوره آماری مورد بررسی به خود اختصاص داده­اند. کوتاه­ترین طول دوره رشد در شهرستان آستانه با 86 روز و طولانی­ترین طول دوره رشد نیز از شهرستان تالش با 104 روز بدست آمد. همچنین مشخص شد در مزارعی که کاشت در آن­ها زودتر صورت گرفته بود الزاماً برداشت زودتری نداشتند به عبارت دیگر طول دوره رشد آن­ها کوتاه­تر نشده است زیرا در روزهای ابتدایی کاشت میانگین دمای روزانه هوا پایین­تر بوده و در نتیجه گیاه GDD کمتری دریافت کرده است اما در مزارعی که کاشت در آن­ها دیرتر صورت گرفته بود به دلیل بالا بودن میانگین دما در روزهای ابتدایی کاشت میزان GDD بیشتری را دریافت کرده­اند به عبارتی مقدار GDD دریافتی در روزهای ابتدایی مزارع زودکاشت با تعداد روزهای کمتری در مزارع دیرکاشت به دلیل افزایش دما قابل جبران است.