فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف از نگارش این پژوهش تحلیل نظام واجی گویش بیرجند است. بسیاری از داده­های پژوهش از دو منبع واژه­نامۀ گویش بیرجند (رضایی، 1373) و بررسی گویش بیرجند (رضایی، 1377) جمع­آوری و براساس نوع فرایند دسته بندی شده­اند. آوانویسی­ها با استفاده از نمادهای بین­المللی IPA نوشته ­شده­اند. مبانی نظری از جمله «تناوب­های واجی، دو سطح بازنمایی، اصل توالی رسایی، قانون مجاورت هجا، و...» در تحلیل داده­ها مورد ملاحظه قرار گرفته­اند. برای اطمینان از روند درست تحلیل، صورت برخی از واژه­ها با آثار بازمانده از دوره­های باستان و میانه مقایسه­ شده‌اند. یافته­ها نشان می­دهد که در تحلیل داده­ها، عوامل تاثیرگذار مانند: الف. موقعیت یک واحد واجی در ساخت هجا، ب. نوع و جایگاه هجا در واژه، ج. تاثیر واحدهای واجی مجاور بر یکدیگر، موجب تولید واج‌گونه­های متعدد شده است که به تفصیل در متن مقاله بیان خواهدشد. به عنوان نمونه، در واژۀ یک هجایی «باد» که در هستۀ آن واکۀ «پسین و افتاده» وجود دارد، با افزودن پسوند و افزایش به دو هجا به صورت «بادی»، واکۀ «پسین و افتاده»، به صورت واکۀ «پیشین، افتاده و کشیده» تولید می­شود، به طوری که این دو واکه همواره در توزیع تکمیلی با یکدیگر قرار دارند. برخی از نتایج منحصر به فرد این گویش شمارش متفاوت اعداد مرکب پیوندی در مقایسه با فارسی معیار است. همچنین، واکه­های میانی معروف به مجهول یایی و واوی متعلق به دورۀ میانه، هنوز در این گویش فعال هستند.