فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پدیده گردوخاک یکی از مخاطرات طبیعی است که امروزه بخش وسیعی از کشورهای دنیا را تحت تاثیر قرار داده و سبب بروز خسارات مالی و جانی فراوانی می‌شود. ﺗﻐﯿﯿﺮ اﻟﮕﻮی ﺑﺎرش و دﻣﺎ و وقوع ﺧﺸﮑﺴﺎﻟﯽ‌های طولانی و پی‌درپی ناشی از تغییر اقلیم در سال‌های اخیر سبب وﻗﻮع ﭘﺪﯾﺪه‌های شدید و فراگیر ﮔﺮدوخاک در ﮐﺸﻮرﻫﺎی منطقه خاورمیانه شده اﺳﺖ. استان خوزستان از دیرباز با پدیده گردوخاک مواجه بوده است. پدیده گردوخاک در استان خوزستان بویژه در سال‌های اخیر بسیاری از سازوکارهای اجتماعی، اقتصادی و حتی اداری این منطقه را دچار اخلال نموده است. در این مطالعه داده‌های 11 ایستگاه هواشناسی همدیدی استان خوزستان در دوره 25 ساله (سال‌های 1372 تا 1396) مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین برخی نتایج بدست آمده با داده‌های عمق نوری و شاخص NDVI در سطح استان خوزستان مقایسه شده‌اند. از میان 11 ایستگاه موردمطالعه، ایستگاه‌های اهواز، بستان و آبادان بیشترین فراوانی روزهای همراه با گردوخاک را دارا بوده در حالی ‌که ایستگاه‌های بهبهان و رامهرمز کمترین فراوانی روزهای گردوخاک را دارند. میانگین روزهای همراه با گردوخاک سالانه در استان خوزستان در دوره 25 ساله معادل 3/37 روز در سال بوده که در این راستا سال‌های 1387، 1388 و 1390 بیشترین فراوانی روزهای گردوخاک استان را به خود اختصاص داده‌اند. بیشترین مقادیر AOD و کمترین مقدار شاخص NDVI نیز در سال های 1387 و 1388 مشاهده شده که با تعداد روزهای همراه با گردوخاک در استان خوزستان در توافق است. همچنین در ماه‌های تیر و خرداد با بیشترین دما و کمترین مقدار بارش و رطوبت نسبی، بیشترین رخداد گردخاک و در ماه آذر کمترین تعداد پدیده گردوخاک در کل استان رخ داده است. به طور کلی ضریب روند سالانه تعداد روزهای همراه با گردوخاک استان خوزستان 39/1 بوده که بیانگر روند افزایشی است. بررسی نتایج آزمون من کندال، این روند را در سطح اعتماد 5 درصد معنی‌دار نشان می‌دهد. با بررسی فصلی نیز می‌توان نتیجه گرفت که روند تعداد روزهای همراه با گردوخاک استان خوزستان در فصل بهار در سطح اعتماد 5 درصد معنی‌دار است. این روند در فصل تابستان معنی‌دار نبوده ولی در فصل پاییز در سطح اعتماد 10 درصد و در فصل زمستان در سطح اعتماد 1 درصد معنی‌دار است و در هر دو فصل روند مثبت بوده است.