بررسی مقاله‌های نوسانات اقلیمی و میزان انعکاس آن در رسانه‌های اجتماعی: تحلیلی علم‌سنجانه و دگرسنجانه

نویسندگان

1 مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری، شیراز، ایران

2 دانشیار،علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه شیراز

3 دانشیار اقلیم شناسی، دانشگاه حکیم سبزواری

4 استاد علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه خوارزمی

5 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

doi
چکیده

: با توجه به گسترش وب اجتماعی و قابلیت‌های آن در انتشار یافته‌های علمی و استقبال پژوهشگران برای بهره‌مندی از پتانسیل وب اجتماعی در راستای افزایش رویت پذیری بروندادهای علمی و کسب اعتبار و از سوی دیگر اهمیت توجه به تأثیر پژوهش‌ها و تعیین مطالعات اثرگذار، پژوهش حاضر با هدف توجه جامعه علمی به مسائل مرتبط با نوسانات اقلیمی و پتانسیل شبکه­های اجتماعی در انعکاس یافته­های علمی این حوزه و ارائه تصویری از وضعیت پژوهش‌های این حوزه انجام گرفته است.مواد و روش­ها:  پژوهش حاضر از نوع کاربردی، با رویکرد علم‌سنجی و استفاده از روش دگرسنجی در کنار استفاده از تحلیل هم‌واژگانی است که در آن تمامی مقاله‌های مرتبط با نوسانات اقلیمی از پایگاه وب علوم استخراج و میزان انعکاس آنها در رسانه‌های اجتماعی از طریق سایت آلتمتریک استخراج و با استفاده از  نرم‌افزارهای اکسل، ووس ویوئر و SPSS ویرایش 20 مورد تحلیل قرار گرفتند.یافته­ها:  نتایج نشان داد که تعداد 2755 مقاله این حوزه، تعداد 89129 استناد طی 41 سال گذشته در پایگاه وب علوم دریافت کرده­اند، بیشترین میزان استناد با 1458 استناد به مقاله‌ای در سال 2000 مربوط است. نرخ رشد انتشارات این حوزه، 2366 درصد با بیشترین میزان انتشار مقاله در سال 2017 ‌می‌باشد. کشورهای آمریکا، چین و آلمان رتبه‌های اول تا سوم بیشترین تولیدکنندگان مقاله‌های این حوزه و کشور ایران رتبه 43 ام را دارد. از تعداد 2556 مقاله که دارای نشانگر رقومی بودند، تعداد 1447 مدرک در سایت آلتمتریک بازیابی که در مجموع تعداد 8832 استناد اجتماعی از رسانه‌های مختلف دریافت کرده­اند. بیشترین میزان انعکاس و استفاده از مقاله‌های مربوط به  نرم‌افزار مدیریت مراجع مندلی و خوانندگان آن با 92358 بار مطالعه و توییت کاربران با 6480 توییت ‌می‌باشد. رتبه‌های سوم تا پنجم به رسانه‌های خبری، وبلاگ‌ها و اسناد سیاست‌گذاری تعلق داشت. کاربران کشور آمریکا فعال‌ترین کاربران اجتماعی در این حوزه بوده­اند. بیشینه نمره آلتمتریک 651 و 82 مربوط به اثرگذارترین مقاله‌های خارجی و داخلی (ایرانی) منتشر شده است که در سال 2016 و 2015 به چاپ رسیده­اند. نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن نشان داد که رابطه معنی­دار اما ضعیفی میان استنادهای دریافتی در وب علوم و اغلب دگرسنجه‌های تحت پوشش آلتمتریک وجود دارد. حوزه موضوعی علوم چند رشته‌ای جزو پرانتشارترین و پراستنادترین موضوعات این حوزه ‌می‌باشد. مصورسازی مقاله‌های این حوزه نشان داد که واژگانی چون دمای سطح آب دریا، گرمایش جهانی، نوسانات جنوبی، پدیده ال نینو و ... از جمله مهمترین و پربسامدترین واژگان مطرح در میان مقاله‌های حوزه نوسانات اقلیم هستند. نتایج­: ارزش پژوهش حاضر در ارائه تصویری از چهار دهه تولیدات علمی این رشته و شفاف سازی میزان توجه کاربران رسانه‌های مختلف اجتماعی به مقوله نوسانات آب و هوایی و امکان استفاده از دگرسنجه‌ها، در ارزیابی پژوهش است.