بررسی رخداد تغییر اقلیم و تأثیر آن بر فنولوژی و عملکرد گندم دیم در منطقه غرب و شمال غرب ایران

نویسندگان

1 گروه آموزشی جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 دانشگاه اصفهان

3 موسسه تحقیات کشاورزی دیم سرارود، کرمانشاه، ایران

4 موسسه تحقیقات دیم ـ آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران

doi
چکیده

در این مطالعه اثر تغییر اقلیم بر فنولوژی (مرحله گل­دهی) و عملکرد گندم در غرب و شمال­ غرب کشور بررسی شده است. ابتدا رخداد تغییر اقلیم برای دوره پایه (2018-1988) در منطقه با استفاده از دو آزمون من-کندال و Estimator slop sen's  ارزیابی شد نتایج نشان داد که در غرب و شمال غرب کشور  متوسط دمای سالانه دارای روند افزایشی به میزان 2 درجه سانتی­گراد، و همچنین متوسط بارندگی­ها سالانه دارای روند کاهشی به میزان 38 درصد می­باشد. در ادامه هم با کوچک ­مقیاس­ سازی آماری داده­های خروجی مدل CCSM4 به وسیله نرم افزار LARS WG ، پارامترهای اقلیمی بیشینه دما، کمینه دما و بارندگی منطقه تحت سناریوی RCP4.5 در افق سال­های 2019 تا 2039 شبیه ­سازی شد. سپس پیش­بینی طول مرحله گل­دهی و میزان عملکرد با استفاده از مدل رگرسیون چندگانه خطی بدست آمد انتخاب مدل براساس شاخص R-Square  بود که شاخص(R-Square) یا ضریب تبیین مدل برای پیش­بینی عملکرد 83 ٪ بوده و ضریب تبیین (R-Square) مدل برای پیش­بینی فنولوژی 94 ٪ بود. یافته­ها نشان داد که در غرب و شمال غرب کشور دوره آتی، متوسط درجه­حرارت در تمامی ماه­های سال افزایشی بین 5/2 تا 5/3 درجه سانتیگراد تا پایان سال 2039 خواهد داشت. همچنین تحت شرایط تغییر اقلیم در آینده طول مرحله گل­دهی 18 روز کوتاه­تر خواهد شد و عملکرد دانه گندم 35 درصد افزایش خواهد یافت.