فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بارش به­عنوان یکی از مهّم­ترین عناصر پیچیدۀ اقلیمی طی چند دهة گذشته دچار تغییراتی گردیده ­است. تغییر عناصر اقلیمی به­ویژه بارش تمام جنبه­های طبیعی، اجتماعی و اقتصادی جوامع انسانی را متأثر می­سازد. تغییرات بارش در نواحی مختلف، به‌شکل متفاوت بوده است. هدف مطالعۀ حاضر بررسی چگونگی تغییرات دهه­ای میانگین بارش ماهانة فصلِ سردِ ناحیه خزری طی نیم قرن اخیر می­باشد. بدین منظور از پایگاه داده­های روزانه بارش، حاصل میان‌یابی 385 ایستگاه ‌همدید، اقلیم‌شناسی و باران­سنجی سازمان هواشناسی کشور و ایستگاه‌های باران­سنجی وزارت نیرو طی بازة زمانی 2016-1966 (51 سال)، با تفکیک مکانی 3 × 3 کیلومتر استفاده شده­است. نتایج نشان داد در یازده سال اخیر (2006 تا 2016) شیو مکانی میانگین بارش از جنوب­غربی دریای خزر به­سمت ارتفاعات البرز و شرق ناحیه جابه‌جا شده است، بدین‌ترتیب وسعت مکانی بارش­های کم­مقدار رو به فزونی و نواحی توأم با بارش‌های پرمقدار کاهش یافته است. این کاهش در مقدار (میانگین) بارش فصل‌های سرد سال (زمستان و پاییز) با رفتاری تناوبی رخ می‌داده است. این تناوب در بازه‌های دهه‌ای نمود یافته است. از آن­جا که بارش ماه‌های سرد سال در ناحیه خزری به پرفشارهای حرارتی و نیز چرخندهای مدیترانه‌ای نسبت داده می‌شود، کاهش پهنه‌های پرباران را می‌توان به عواملی که این پدیده‌ها را کنترل می‌کنند، نسبت داد. مطالعات پیشین گویای تغییراتی در گسترۀ زیر پوشش سامانه‌های جنبحارهو  در نتیجه پیکره‌های اقلیمی جنب قطبی و تغییر تباین گرمایی این دو ناحیه است. در نتیجه روند عمومی بارش ناحیۀ خزری کاهشی بوده است.