فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف از این پژوهش شناخت مفهوم اجتناب از اطلاعات از منظر خاستگاه، عوامل مؤثر، رفتارها، حوزه‌های کارشده و خلأ‌های پژوهش است. این پژوهش با روش مرور نظام‌مند و با بهره‌گیری از چارچوب «کیچنهام و چارترز» انجام شد. با بررسی پایگاه‌های اطلاعاتی داخلی و خارجی و مطالعه چکیده مقاله‌های بازیابی‌شده با کلیدواژه‌های مرتبط، ۶۵ مقاله مرتبط شناسایی و پس از پالایش، ۴۹ مقاله مرتبط بدون محدودیت بازه زمانی بررسی شد. پس از مطالعه مقالات مرتبط با اجتناب از اطلاعات و با به‌کارگیری رویکرد تحلیل محتوا، مطالب در چند مقوله موضوعی دسته‌بندی شد و با توجه به اهداف پژوهش به سؤالات پاسخ داده شد. یافته‌ها حاکی از آن بود که خاستگاه اجتناب از اطلاعات را می‌توان در نظریه‌هایی چون نظریه ناهماهنگی شناختی «فستینگر»، نظریه کاهش عدم قطعیت «گودیکونست» و در مدل‌هایی نظیر مدل «جانسون» و مدل «ویلسون» جست‌وجو کرد. مهم‌ترین عوامل مؤثر در اجتناب از اطلاعات را می‌توان در دو دسته عوامل لذتی و راهبردی دسته‌بندی کرد. از جمله عوامل لذتی می‌توان به ترجیح حل شانس‌آزمایی‌های چندگانه، بیزاری از خطر، ضرر و ناامیدی، اضطراب، توجه، حسرت‌گریزی، حفظ خوش‌بینی، اجتناب از ناهماهنگی شناختی و سرمایه‌گذاری بر روی عقاید اشاره کرد. عوامل راهبردی نیز خود به دو دسته راهبردی درون‌فردی (اجتناب از تناقض پویا، مقاومت در برابر وسوسه، حفظ انگیزه، اجتناب از فرافکنی تعصبات، سلب مسئولیت و ذخیره برای بعد) و راهبردی بین فردی (اجتناب از فاش کردن اطلاعات خود در برابر دیگران و یا دریافت اطلاعات از دیگران که باعث ایجاد تغییر در نگرش شود) تقسیم می‌شوند. سپس، رفتارهای اجتناب از اطلاعات مطرح شده‌اند که شامل اجتناب فیزیکی، بی‌توجهی، تفسیر خوشایند اطلاعات، فراموش کردن و خودناتوان‌انگاری می‌شوند. همچنین، بافت‌هایی که تاکنون اجتناب از اطلاعات در آن‌ها مطرح شده شامل حوزه سلامت، اطلاعات خطر، رسانه‌های اجتماعی و خبری، روابط عاطفی و مصرف دخانیات بودند که با استفاده از ابزارهای رایج سنجش اجتناب از اطلاعات مانند پرسشنامه، مصاحبه، مدل‌سازی معادلات ساختاری، و مشاهده آزمایشگاهی بررسی شده‌اند. سرانجام اینکه می‌توان از جمله خلأهای مهم پژوهشی این حوزه به نبودِ مدلی جامع برای اجتناب از اطلاعات که پاسخگوی هر جامعه و هر مسئله‌ای باشد، و نیاز به توجه بیشتر به اجتناب از اطلاعات در رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی اشاره کرد.