بررسی نوسانات منطقهای دما و بارش در جنوب غرب آسیا
نویسندگان
1 دکتری اقلیم شناسی/دانشگاه محقق اردبیلی
2 دانشجوی دکتری هواشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران
3 استادیار ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران
4 دکتری اقلیم شناسی،کارشناس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، تهران
doi
چکیده
با توجه به اهمیت موضوع تغییر اقلیم در قرن حاضر، بررسی روند پارامترهای اقلیمی از اهمیت ویژهای برخوردار است. تغییراتدر پارامترهای اقلیمی به ویژهدما وبارشبهعنوان مهمترین پارامترهای اقلیمی میتوانندفرایندهای هیدرولوژیکی، کشاورزی، محیطزیست، بهداشت، صنعت واقتصادراتحتتأثیرقراردهد و ارزیابیاین تغییراتدر یک منطقه،کمکفراوانیبهچالشهایمدیرانوبرنامهریزان منابع آبخواهدکرد. لذا در این پژوهش به ارزیابی روند تغییرات اقلیمی از طریق روند تغییرات دما و بارش بهصورت سالانه در یک دورهی 30 ساله (2015-1986) در ایستگاههای سینوپتیک واقع در ایران و کشورهای منطقه که در چند دهه اخیر با بحران خشکسالی و گردوغبار روبهرو بودهاند با استفاده از روشهای آماری تحلیل روند پرداخته شد. ایستگاههای هواشناسی مورد بررسی شامل 66 ایستگاه سینوپتیک واقع در 18 کشور منطقه و روشهای مورد استفاده در بررسی روند نیز شامل آزمون ناپارامتری من- کندال، تخمینگر شیب سن و همچنین شیب خط رگرسیون است. نتایج حاصل نشان داد که بهطور کلی در منطقه مورد مطالعه دما دارای روند افزایشی و بارش دارای روند کاهشی است که در برخی ایستگاههای و برخی سریها، این روند کاهشی و افزایشی معنیدار شده است. همچنین روند تغییرات بارش نیز شدیدتر و مشخصتر از تغییرات دمایی است. بیشترین میزان تغییرات دما مربوط به ایستگاه ایروان با شیب خط 29/0 و کمترین میزان مربوط به ایستگاه شهرکرد تقریباً بدون تغییر است. بیشترین میزان کاهش بارش نیز مربوط به ایستگاههای سنندج و وان هر دو با شیب خط 3/5- و سپس کرمانشاه با شیب 1/5- است. لذا با توجه به تغییر پارامترهای اقلیمی در منطقه مورد مطالعه،ضروری است برنامهریزان مربوطه در کشورهای منطقه راهکارهایلازم برایکاهش پیامدهاو سازگاریبا شرایطآبو هواییجدیدرااتخاذنمایند.