بررسی نوسانات منطقه‌ای دما و بارش در جنوب غرب آسیا

نویسندگان

1 دکتری اقلیم شناسی/دانشگاه محقق اردبیلی

2 دانشجوی دکتری هواشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران

3 استادیار ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران

4 دکتری اقلیم شناسی،کارشناس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی، تهران

doi
چکیده

   با توجه به اهمیت موضوع تغییر اقلیم در قرن حاضر، بررسی روند پارامترهای اقلیمی از اهمیت ویژه­ای برخوردار است.  تغییراتدر پارامترهای اقلیمی به ویژهدما وبارشبهعنوان مهم­ترین پارامترهای اقلیمی می­توانندفرایندهای هیدرولوژیکی، کشاورزی، محیط‌زیست، بهداشت، صنعت واقتصادراتحتتأثیرقراردهد و ارزیابیاین تغییراتدر یک منطقه،کمکفراوانیبهچالش‌هایمدیرانوبرنامه­ریزان منابع آبخواهدکرد. لذا در این پژوهش به ارزیابی روند تغییرات اقلیمی از طریق روند تغییرات دما و بارش به‌صورت سالانه در یک دوره­ی 30 ساله (2015-1986) در ایستگاه­های سینوپتیک واقع در ایران و کشورهای منطقه که در چند دهه اخیر با بحران خشک‌سالی و گردوغبار روبه‌رو بوده­اند با استفاده از روش­های آماری تحلیل روند پرداخته شد. ایستگاه­های هواشناسی مورد بررسی شامل 66 ایستگاه سینوپتیک واقع در 18 کشور منطقه و روش­های مورد استفاده در بررسی روند نیز شامل آزمون ناپارامتری من- کندال، تخمین­گر شیب سن و همچنین شیب خط رگرسیون است. نتایج حاصل نشان داد که به‌طور کلی در منطقه مورد مطالعه دما دارای روند افزایشی و بارش دارای روند کاهشی است که در برخی ایستگاه­های و برخی سری­ها، این روند کاهشی و افزایشی معنی­دار شده است. همچنین روند تغییرات بارش نیز شدیدتر و مشخص­تر از تغییرات دمایی است. بیشترین  میزان تغییرات دما مربوط به ایستگاه­ ایروان با شیب خط 29/0 و کمترین میزان مربوط به ایستگاه شهرکرد تقریباً بدون تغییر است. بیشترین میزان کاهش بارش نیز مربوط به ایستگاه­های سنندج و وان هر دو با شیب خط 3/5- و سپس کرمانشاه با شیب 1/5- است. لذا با توجه به تغییر پارامترهای اقلیمی در منطقه مورد مطالعه،ضروری است برنامه­ریزان مربوطه در کشورهای منطقه راهکارهایلازم برایکاهش پیامدهاو سازگاریبا شرایطآبو هواییجدیدرااتخاذنمایند.