بررسی ارتباط بین شاخص نوسان اطلس شمالی (NAO) با خشکسالی‌ها و ترسالی‌های ایران در دو مقیاس ایستگاهی و منطقه ای

نویسندگان

1 استادیار آمار، گروه آمار، دانشکده ریاضی، آمار و علوم کامپیوتر، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد اقلیم شناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 استادیار اقلیم شناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

doi
چکیده

ﻫﺪف از اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ اﻟﮕﻮی دورپیوند نوسان اطلس شمالی (NAO) با خشکسالی­ها و ترسالی­های اﻳﺮاندر دو مقیاس ایستگاهی و منطقه­ای اﺳﺖ. برای رسیدن به این هدف از دو پایگاه داده­ای مختلف استفاده شد. یکی مربوط به داده­های بارش ماهانه 63 ایستگاه همدید برای یک بازه زمانی 30 ساله (2016-1986) است که از سازمان هواشناسی کشور اخذ و دیگری مربوط به مقادیر شاخص نوسان اطلس شمالی (NAO) است که برای همان بازه زمانی از پایگاه داده­ای مرکز ملی پیش­بینی محیطی- مرکز ملی پژوهش­های جویNCEP/NCAR وابسته به سازمان پژوهش­های جوی و اقیانوسی ایالات متحده برداشت شد. از شاخص بارش استاندارد شده (SPI) نیز برای کمی کردن خشکسالی­های استفاده شد. بعد از محاسبه شاخص بارش استاندارد شده (SPI) برای تمامی ایستگاه های مورد مطالعه، بر اساس یک معیار فضایی خشکسالی­ها و ترسالی­های ایران در یک مقیاس ماهانه به سه دسته خشکسالی­ها (ترسالی­ها)ی فراگیر، خشکسالی­ها (ترسالی­ها)ی نیمه فراگیر و خشکسالی­ها (ترسالی­های)ی محلی تقسیم شدند.در نهایت از ضریب همبستگی گشتاوری پیرسون برای بررسی رابطه بین خشکسالی­های ایران چه در مقیاس ایستگاهی و چه در مقیاس منطقه­ای با شاخص نوسان اطلس شمالی (NAO) در ارتباط همزمان و تاخیرهای یک ماهه، دو ماهه و سه ماهه استفاده شد. نتایج این مطالعه نشان داد که شاخص نوسان اطلس شمالی (NAO) در یک رابطه خطی قادر به تبیین سهم بزرگی از تغییرپذیری خشکسالی­ها و ترسالی­های ایران چه در مقیاس ایستگاهی و چه در مقیاس منطقه­ای نبوده است. لذا با توجه به اینکه ساختار اقلیم شناسی بارش­های ایران بسیار پیچیده و همچنین الگوهای همدیدی که در ماه ها و فصل های مختلف ایران را تحت تاثیر قرار می دهند مختلف است، توجه به مدل های غیر خطی جهت مطالعه این روابط بسیار ضروری می باشد.