بررسی ارتباط بین شاخص نوسان اطلس شمالی (NAO) با خشکسالیها و ترسالیهای ایران در دو مقیاس ایستگاهی و منطقه ای
نویسندگان
1 استادیار آمار، گروه آمار، دانشکده ریاضی، آمار و علوم کامپیوتر، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد اقلیم شناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
3 استادیار اقلیم شناسی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
doi
چکیده
ﻫﺪف از اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ راﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ اﻟﮕﻮی دورپیوند نوسان اطلس شمالی (NAO) با خشکسالیها و ترسالیهای اﻳﺮاندر دو مقیاس ایستگاهی و منطقهای اﺳﺖ. برای رسیدن به این هدف از دو پایگاه دادهای مختلف استفاده شد. یکی مربوط به دادههای بارش ماهانه 63 ایستگاه همدید برای یک بازه زمانی 30 ساله (2016-1986) است که از سازمان هواشناسی کشور اخذ و دیگری مربوط به مقادیر شاخص نوسان اطلس شمالی (NAO) است که برای همان بازه زمانی از پایگاه دادهای مرکز ملی پیشبینی محیطی- مرکز ملی پژوهشهای جویNCEP/NCAR وابسته به سازمان پژوهشهای جوی و اقیانوسی ایالات متحده برداشت شد. از شاخص بارش استاندارد شده (SPI) نیز برای کمی کردن خشکسالیهای استفاده شد. بعد از محاسبه شاخص بارش استاندارد شده (SPI) برای تمامی ایستگاه های مورد مطالعه، بر اساس یک معیار فضایی خشکسالیها و ترسالیهای ایران در یک مقیاس ماهانه به سه دسته خشکسالیها (ترسالیها)ی فراگیر، خشکسالیها (ترسالیها)ی نیمه فراگیر و خشکسالیها (ترسالیهای)ی محلی تقسیم شدند.در نهایت از ضریب همبستگی گشتاوری پیرسون برای بررسی رابطه بین خشکسالیهای ایران چه در مقیاس ایستگاهی و چه در مقیاس منطقهای با شاخص نوسان اطلس شمالی (NAO) در ارتباط همزمان و تاخیرهای یک ماهه، دو ماهه و سه ماهه استفاده شد. نتایج این مطالعه نشان داد که شاخص نوسان اطلس شمالی (NAO) در یک رابطه خطی قادر به تبیین سهم بزرگی از تغییرپذیری خشکسالیها و ترسالیهای ایران چه در مقیاس ایستگاهی و چه در مقیاس منطقهای نبوده است. لذا با توجه به اینکه ساختار اقلیم شناسی بارشهای ایران بسیار پیچیده و همچنین الگوهای همدیدی که در ماه ها و فصل های مختلف ایران را تحت تاثیر قرار می دهند مختلف است، توجه به مدل های غیر خطی جهت مطالعه این روابط بسیار ضروری می باشد.