فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با وجود اهمیت وافر نزولات جوی در جنبه­های مختلف زندگی انسان، گاهی رخداد بارش­های شدید به صورت ناگهانی یا در زمان نسبتاً کوتاه تأثیرات ناخوشایندی بر انسان و محیط زندگی او به دنبال دارد. لذا شناخت دقیق­تر سازوکار الگوهای گردشی جوی مؤثر در وقوع این­گونه بارش­ها بسیار حائز اهمیت است. به منظور شناسایی و واکاوی الگوهای همدیدی و دینامیکی بارش­های شدید یاسوج با بهره گیری از رویکرد محیطی به گردشی داده­های بارش روزانه منطقه از تاریخ 1/1/1366 تا 29/12/1392 دریافت و بر اساس شاخص پایه صدک 95ام از بین روزهای بارشی 82 بارش به عنوان بارش­های شدید انتخاب شد. با انجام تحلیل خوشه­ای به روش ادغام "وارد"، چهار الگوی ضخامت جو بین ترازهای 500-1000 هکتوپاسکال شناسایی گردید. در ادامه، بمنظور تحلیل بارش­ها در هر الگوی ضخامت جو، روز نماینده بر اساس ضریب همبستگی با آستانه 95 درصد تعیین و در این روزها نقشه­های فشار تراز دریا، ضخامت جو، جبهه­زایی برای ترازهای 500 و 1000 هکتوپاسکال و همگرایی شار رطوبت برای ترازهای 925 و 1000 هکتوپاسکال ترسیم و تحلیل شد. الگوهای گردشی شناسایی شده نشان داد که رخداد بارش­های شدید در منطقه یاسوج عمدتاً حاصل شکل­گیری و استقرار فرودی بر روی شرق مدیترانه و کم­فشارهای مهاجر همراه با جبهه است.. نقشه­های ضخامت جو بیانگر این مطلب است که ریزش هوای سرد از عرض­های بالا و برخورد آن با هوای گرم و مرطوب نفوذی از عرض­های پائین به ویژه از خلیج فارس و دریای سرخ بر روی ایران منطقه­ی کژفشاری شدیدی را ایجاد نموده که در وقوع بارش­های شدید در منطقه­ی یاسوج نقش مهمی را ایفا می­کند. بررسی تابع جبهه­زایی نیز وجود کانون­های جبهه­زایی را بر روی منطقه­ی یاسوج و پیرامون آن نشان می­دهد. تحلیل نقشه­های تابع همگرایی شار رطوبت در منطقه یاسوج هم نشان از وجود هسته­ی بیشینه­ای از انباشت رطوبت در این منطقه دارد. بر این اساس، حرکات چرخندی از سمت مدیترانه شرقی، شبه جزیره­ی عربستان و خلیج­فارس، رطوبت را از پهنه­های آبی مدیترانه­ی شرقی، دریای سرخ و خلیج فارس به منطقه­ی مطالعاتی تزریق می­نماید.