فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف از پژوهش حاضر طراحی و توسعه یک درگاه یکپارچه آزاد برای جست‌وجوی اطلاعات مخازن سازمانی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی عالی در ایران است. این مقاله به زیرساخت‌های گردآوری، مدل مفهومی و طرح معماری و اجزایی که یک نمونه واقعی برای گردآوری اطلاعات مخازن سازمانی باید داشته باشد، می‌پردازد. معماری و خدمات درگاه جست‌وجوی یکپارچه مخازن سازمانی ایران (آیریس) به‌عنوان نخستین نمونه از این دست در داخل کشور طرح می‌شود. نمونه کارکرد این درگاه پس از اجرا به‌صورت یک سامانه محلی ارائه خواهد شد. در فرایند طراحی و توسعه درگاه جست‌وجوی یکپارچه مخازن سازمانی ایران (آیریس) بر پایه بررسی منابع دانش و روش‌شناسی‌های گذشته پس از نیازسنجی و امکان‌سنجی زیرساخت‌های موجود در سطح ملی، بررسی متون علمی و جمع‌آوری اطلاعات، تجزیه و تحلیل سامانه‌های بین‌المللی مشابه، طرح اولیه پیاده‌سازی محصولی تحت عنوان «طراحی و توسعه یک درگاه یکپارچه آزاد برای جست‌وجوی اطلاعات مخازن سازمانی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی عالی در ایران (آیریس)» به‌همراه کلیه جزئیات زیرسیستم‌ها و جریان‌های کاری وابسته به آن هدف‌گذاری شد. بدین‌منظور، در طی پنج مرحله از «اسکرام» به‌عنوان یک چارچوب چابک چرخشی و افزایشی برای کنترل مدیریت پروژه نرم‌افزار در طراحی و توسعه «آیریس» استفاده شد. معماری این سامانه بر پایه مدل ارائه‌دهنده داده و ارائه‌دهنده خدمت با به‌کارگیری استاندارد «اُ‌اِی‌آی» است. در معماری این سامانه سه بخش سیستم واسط استخراج‌کننده داده، سیستم مدیریت پردازش داده و پیوند موجودیت‌ها، و سرانجام، سیستم فراهم‌آوری و نمایش در نظر گرفته شد. در طراحی «آیریس» خصوصیاتی چون سهولت استفاده (کاربر‌پسندی)، رابط کاربر وبی قابل تعدیل و گسترش (به‌خصوص با زبان‌های رایج)، بازیابی به‌وسیله موتورهای جست‌وجو و ابزارهای نمایه‌‌سازی گوناگون، دسترسی دائمی به منابع، پشتیبانی از منطق جست‌وجو و شناساگر منحصربه‌فرد برای هر مدرک در نظرگرفته شده است. باید توجه داشت آنچه که در توسعه این سامانه بسیار مهم بود، نیاز به انتشار داده‌ها به‌ شکل آزاد و تحت مجوزهای منبع باز و ماندگار است. در غیر این صورت، نمی‌توان انتظار توسعه سامانه مناسبی را داشت که توان گردآوری داده‌ها را به‌صورت یکپارچه داشته باشد. پس از پیاده‌سازی سامانه مشخص شد که ارائه‌دهندگان داده در داده‌های خود عمدتاً مشکلات ساختاری داشتندکه ممکن است خدمات درگاه را با نقص‌هایی مواجه سازد. به نظر می‌رسد با تهیه خط‌مشی‌هایی توسط «وزارت علوم» بتوان نسبت به روزآمدی و بارگذاری منظم داده‌ها در مخازن سازمانی و در نهایت، در سامانه «آیریس» اطمینان به‌دست آورد.