شناسایی توزیع زمانی و مکانی نمایه‏های جوی فرین در استان مازندران

نویسندگان

1 کارشناس ارشد هواشناسی، اداره کل هواشناسی مازندران، ساری، ایران

2 دانشجوی دکتری اقلیم‌شناسی، اداره کل هواشناسی مازندران، ساری، ایران

3 استاد یار- پژوهشکده هواشناسی

4 کارشناس ارشد ریاضی کاربردی ، اداره کل هواشناسی مازندران، ساری، ایران

5 دکتری اقلیم‌شناسی، اداره کل هواشناسی مازندران، ساری، ایران

doi
چکیده

دیدبانی جهانی در سال­های اخیر تغییرات قابل ملاحظه­ای را در رفتار و ویژگی­های پدیده­های جوی فرین نشان می­دهد. موقعیت خاص جغرافیایی، توپوگرافی و تنوع در رخداد سامانه‏های جوی در استان مازندران هر ساله سبب وقوع تعدادی از پدیده‏های فرین می­شود. در سال‏های اخیر تعداد و شدت آن­ها در استان افزایش یافته است. در این تحقیق از آمار روزانه دما و بارش در 15 ایستگاه همدیدی استان به منظور شناسایی توزیع زمانی و مکانی رخداد فراسنج­های فرین استفاده شد. از ایستگاه­های بابلسر و رامسر با دارابودن آمار بلندمدت (2017 – 1971)، جهت بررسی روند تغییرات نمایه­های فرین دما و بارش استفاده شد. روند نمایه­های دمایی نشان داد که طول مدت گرما، تعداد روزهای تابستانی و شب­های حاره­ای به طور خیلی چشمگیر افزایش و اختلاف دمای بیشینه و کمینه روزانه به طور چشمگیری کاهش یافته است و تغییر معنی­داری در روند نمایه­های بارش در هیچ یک از این دو ایستگاه مشاهده نشد. بررسی نمایه­های فرین فراسنج دما روشن کرد که فراوانی روزهای یخبندان در نواحی مرتفع بیشتر است و روزهای یخی در نواحی ساحلی- جلگه­ای به­ندرت روی می­دهد. نمایه­های حداقل دمای روزانه، روزها و شب­های سرد با افزایش ارتفاع در استان رابطه­ی مستقیمی دارند. میانگین دماهای بیشینه و تعداد روزها و شب­های گرم در نواحی ساحلی- جلگه­ای شرق استان بیشترین مقدار را دارد و به سوی نواحی مرتفع و غربی استان کاهش می­یابد. دامنه تغییرات شبانه­روزی دما در نواحی کوهستانی بیشترین مقدار را داراست. بنابراین نمایه­های دمای بیشینه در مناطق شرقی استان و نمایه­های دمای کمینه در ارتفاعات استان سهم بیشتری دارند و توزیع دما در استان مازندران با توپوگرافی منطقه همخوانی مناسبی دارد.بررسی نمایه­های بارندگی روشن کرد که از نواحی ساحلی- جلگه­ای غرب استان به سمت ارتفاعات و شرق استان، از میزان و شدت بارش­ها کاسته می­شود.در بررسی نمایه­های فصلی کمترین دمای کمینه در تمام فصول ایستگاه بلده می­باشد.