فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف شناخت جنبه‌های دسترسی آزاد مورد توجه کاربران شبکه اجتماعی «توییتر» و تحلیل عقاید آنان در این باره انجام شد. نمونه‌ای از توییت‌های انگلیسی درباره دسترسی آزاد شناسایی و به ‌روش تحلیل محتوای کمی با رویکرد تحلیل عقاید مطالعه شد. بدین‌منظور، نخست جنبه‌های مختلف دسترسی آزاد با مرور ادبیات حوزه شناسایی و در قالب فرمول‌های جست‌وجو تدوین شد. این گام به بازیابی ۸۷۴۲۷۰ توییت انجامید. داده‌ها با کمک جست‌وجوی انطباق دقیق در «اکسل» پاکسازی و نمونه‌ای مشتمل بر ۱۶۵۳۲۰ توییت مرتبط به‌دست آمد و سپس، نمونه به چهار گروه موضوعی «هزینه و منابع مالی»، «نشر و منابع»، «مدل‌ها» و «اعتبار و کیفیت» دسترسی آزاد دسته‌بندی شد. پردازش متن و محاسبه نمره عقیده توییت‌ها به‌ترتیب با نرم‌افزار «نایم» و «سنتی‌استرینگث» انجام شد. تحلیل داده‌ها با آمار توصیفی و استنباطی در «اکسل» و «اس‌پی‌اس‌اس» صورت گرفت. نتایج نشان داد که‌ مفاهیم مرتبط با «نشر و انواع منابع دسترسی آزاد» از بیشترین توییت برخوردارند. چنانچه این گروه به‌دلیل کلیت و عمومیت آن نادیده گرفته شود، «اعتبار و کیفیت» و «هزینه‌‌ها و منابع مالی» دو موضوع اصلی مورد توجه کاربران «توییتر» است. بر اساس نتایح عقیده‌کاوی، بیش از نیمی از توییت‌ها خنثی بوده و فراوانی عقاید مثبت با اختلاف کمی از عقاید منفی بیشتر است. با این حال، دو موضوع «اعتبار و کیفیت» و «هزینه‌ها و منابع مالی» بیش از همه توییت‌های منفی گرفته‌اند. به این ترتیب، همسو با نتایج پیمایش‌های پیشین، که با هدف کشف دغدغه‌های محققان و ذی‌نفعان دسترسی آزاد انجام شده، پژوهش حاضر تصویری کم‌وبیش یکسان را برای فضای اجتماعی به‌دست داد. از آنجا که دسترسی آزاد به اطلاعات علمی در جهت توسعه جوامع دانش‌بنیان یک ضرورت محسوب می‌شود، نتایج تحقیق حاضر لزوم برداشتن گام‌هایی جدی برای تقویت نقاط مثبت و اندیشیدن راهکارهایی برای رفع مسائل و چالش‌هایی که به عقاید منفی منجر شده است، برجسته می‌سازد.