نسبت علم و دین در فلسفة ایان باربور و نقد آن از منظر استاد مرتضی مطهری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفة تعلیم و تربیت اسلامی، دانشگاه علامة طباطبایی و مدرس دانشگاه،

2 دانشیار و عضو هیئت‌علمی دانشگاه علامة طباطبایی، گروه علوم تربیتی

3 دانشیار و عضو هیئت‌علمی دانشگاه تربیت مدرس، گروه علوم تربیتی

4 استادیار و عضو هیئت‌علمی دانشگاه خوارزمی، گروه علوم تربیتی

doi
چکیده

امروزه نسبت علم و دین، یکی از مسائل بحث­انگیز و مهم در جوامع غربی و اسلامی است. این پژوهش از نظر طرح جزء تحقیقات کیفی بوده و از نظر روش در چهارچوب روش توصیفی ـ تحلیلی صورت گرفته است. ایان باربور و استاد مطهری با دو نگرش متفاوت، در تشخیص مکمل بودن علم و دین تلاش کردند. باربور با تکیه ‌بر «فلسفة پویشی» به طرح چهار رویکرد «تعارض، تمایز، گفتگو و مکمل» پرداخته که از دید مطهری نقدهایی شامل: وحدت علم و دین در چارچوب فلسفة پویشی، رئالیسم انتقادی، هم‌عرض بودن خداوند و جهان هستی، تقدم معرفت تجربی بر معرفت دینی وارد است که در این مقاله با طرح سه پرسش «نسبت علم و دین در دیدگاه شهید مطهری»، «نسبت علم و دین در دیدگاه باربور» و «نقاط قوت و ضعف ایان باربور بر اساس نظریه استاد مطهری» مورد بررسی قرار گرفت. مطهری با واکاوی پیش­فرض­های ذهنی افراد در پی مکمل بودن رابطه علم و دین است و اعتقاد دارد که علم و دین به یکدیگر نیازمندند. آراء باربور در آخرین اظهارنظرش درباره رابطه علم و دین با تکیه ‌بر الهیات پویشی از تمایز علم و دین به مکمل بودن این دو تغییر یافت.