نسبت علم و دین در فلسفة ایان باربور و نقد آن از منظر استاد مرتضی مطهری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفة تعلیم و تربیت اسلامی، دانشگاه علامة طباطبایی و مدرس دانشگاه،
2 دانشیار و عضو هیئتعلمی دانشگاه علامة طباطبایی، گروه علوم تربیتی
3 دانشیار و عضو هیئتعلمی دانشگاه تربیت مدرس، گروه علوم تربیتی
4 استادیار و عضو هیئتعلمی دانشگاه خوارزمی، گروه علوم تربیتی
doi
چکیده
امروزه نسبت علم و دین، یکی از مسائل بحثانگیز و مهم در جوامع غربی و اسلامی است. این پژوهش از نظر طرح جزء تحقیقات کیفی بوده و از نظر روش در چهارچوب روش توصیفی ـ تحلیلی صورت گرفته است. ایان باربور و استاد مطهری با دو نگرش متفاوت، در تشخیص مکمل بودن علم و دین تلاش کردند. باربور با تکیه بر «فلسفة پویشی» به طرح چهار رویکرد «تعارض، تمایز، گفتگو و مکمل» پرداخته که از دید مطهری نقدهایی شامل: وحدت علم و دین در چارچوب فلسفة پویشی، رئالیسم انتقادی، همعرض بودن خداوند و جهان هستی، تقدم معرفت تجربی بر معرفت دینی وارد است که در این مقاله با طرح سه پرسش «نسبت علم و دین در دیدگاه شهید مطهری»، «نسبت علم و دین در دیدگاه باربور» و «نقاط قوت و ضعف ایان باربور بر اساس نظریه استاد مطهری» مورد بررسی قرار گرفت. مطهری با واکاوی پیشفرضهای ذهنی افراد در پی مکمل بودن رابطه علم و دین است و اعتقاد دارد که علم و دین به یکدیگر نیازمندند. آراء باربور در آخرین اظهارنظرش درباره رابطه علم و دین با تکیه بر الهیات پویشی از تمایز علم و دین به مکمل بودن این دو تغییر یافت.