اقلیم‌شناسی رخدادهای توفان گردوخاک در فصل تابستان در استان سیستان و بلوچستان در دوره 30 ساله (2016-1987)

نویسندگان

1 استادیار، پژوهشگاه هواشناسی، تهران، ایران

2 دانشیار، پژوهشگاه هواشناسی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری، هواشناسی، پژوهشگاه هواشناسی، تهران، ایران

4 استادیار، پژوهشگاه هواشناسی، تهران، ایران

5 استاد، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
چکیده

شدت و فراوانی رخدادهای توفان گردوخاک در استان سیستان و بلوچستان در فصل تابستان (ژوئن، ژوئیه و اوت) با تغییر در گردش‌های بزرگ‌مقیاس جوی تغییر می‌کند. به‌منظور بررسی گردش‌های بزرگ‌مقیاس جوی با استفاده از داده‌های باز تحلیل‌شده NCEP/NCAR شاخص موسمی هند و شاخص اقلیمی کاسپین-هندوکش برای بازه زمانی 30 ساله (2016-1987) در فصل تابستان محاسبه شده است. نتایج نشان داد که شدت شاخص موسمی هند در طی این دوره کاهش پیدا کرده و بر شدت شاخص کاسپین-هندوکش افزوده شده که سبب تقویت جریان‌های شمالی در مرزهای شرقی ایران و غرب افغانستان شده‌اند؛ از طرفی شاخص‌ توفان گردوخاک که با استفاده از داده‌های دیدبانی ایستگاه‌های هواشناسی این استان محاسبه شد، روند معنی‌داری در این بازه زمانی نشان نداد. همچنین با بررسی مقادیر بیشینه یا کمینه شاخص‌های یادشده در سال‌های بحرانی مشاهده شد که مقادیر بیشینه/کمینه شاخص توفان گردوخاک با بیشینه /کمینه شاخص کاسپین-هندوکش و کمینه/ بیشینه شاخص موسمی هند منطبق است.