فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارزیابی‌های ساختاری به ‌شیوه سامان دادن و نمایش روابط بین مفاهیم در بدنه یک حوزه علمی یا دانش می‌پردازد که در واقع، مبنای شکل‌گیری هستی‌شناسی است. به این ترتیب، تحلیل سطح ترکیب در ساختار مدخل‌های مفاهیم و تأثیر آن بر میزان روابط بین آن‌ها می‌تواند در ساخت، حفظ و نگهداری هستی‌شناسی‌ها با تکیه بر ارزیابی‌های ساختاری حائز اهمیت فراوان باشد. این پژوهش با هدف تبیین ارتباط بین سطح ترکیب در ساختار مفاهیم با شمار روابط معنایی با استفاده از روش ارزیابی کمّی صورت گرفته است. این هدف بر این فرضیه تکیه دارد که بین سطح ترکیب در ساختار مفاهیم و تعداد روابط معنایی آن‌ها رابطه‌ای معنادار وجود دارد. نتایج پیشینه‌پژوهی نشان می‌دهد که در ارتباط بین سطح ترکیب در ساختار مفهوم با روابط معنایی اختصاص‌یافته به آن‌ها در راستای افزایش عملکرد بازیابی اطلاعات، پژوهشی انجام نشده است. داده‌های این پژوهش از هستی‌شناسی معتبر کشاورزی «سازمان خواروبار کشاورزی سازمان ملل متحد (VocBench)» اخذ شده است. حجم جامعه پژوهش ۴۰۰۰۰ مفهوم کشاورزی است که حدود ۱۵۰۰ مفهوم از طریق روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شد. به‌منظور تحلیل سطح ترکیب در ساختار مفاهیم با استفاده از نرم‌افزار «اکسل» و «اس‌پی‌اس‌اس» تحلیل‌های نسبی و تحلیل بسامد صورت گرفت. در بررسی ارتباط بین ساختار مفهوم و روابط معنایی از آمار استنباطی، به‌ویژه از مقایسه تحلیل میانگین و روش همبستگی «پیرسون» با استفاده از گزارش‌های نرم‌افزار «اس‌پی‌اس‌اس»‌ مدد گرفته شده. نتایج نشان می‌دهد که نسبت عامل‌بندی مفاهیم یک کلمه‌ای برابر با ۰/۵۸ است؛ به این مفهوم که از هر ۱۰۰ مفهوم یک و دو-کلمه‌ای، ۵۸ مفهوم یک کلمه‌ای در هستی‌شناسی کشاورزی وجود دارد. مفاهیم مرکب دو-کلمه‌ای ۳۸/۷ درصد از کل مفاهیم را به خود اختصاص داده است. دلیل کاهش نسبت سادگی در ساختار مفاهیم، شمار قابل توجه مفاهیم مرکب دوکلمه‌ای است. متوسط روابط معنایی ورودی به مفاهیم یک-کلمه‌ای و خروجی از آن‌ها برابر با ۶/۷۰ یا ۷ رابطه معنایی است. بر اساس آنالیز همبستگی «پیرسون» بین شمار روابط تاکسونومیک (۰/۰۰۰۰ = p < /span> -value و ۱۵۰۰ = N و ۰/۹۸ - = r) و نیز شمار روابط غیر ‌تاکسونومیک (۰/۰۳۵ =p-value و ۱۵۰۰ = N و ۰/۵۴ - =r) با سطح ترکیب در مفاهیم، ارتباط معنادار معکوس وجود دارد. این ‌بدان معناست که افزایش سطح ترکیب در ساختار مفاهیم، عامل کاهش شمار روابط معنایی آن‌ها می‌شود. بنابراین، کاهش سطح ترکیب در ساختار مفاهیم، عامل افزایش روابط معنایی در هستی‌شناسی است که در افزایش جامعیت و مانعیت در نظام بازیابی اطلاعات و ایجاد انسجام در شبکه روابط معنایی در هستی‌شناسی مؤثر است. نتایج این پژوهش می‌تواند به‌طور مستقیم در تدوین و ارزیابی ساختار سایر نظام‌های سازمان‌ دانش مانند اصطلاحنامه‌ها، به‌منظور افزایش عملکرد در بازیابی اطلاعات و نیز در تدوین هستی‌شناسی کشاورزی ایران مورد استفاده قرار گیرد.