چارچوبی برای سرمایۀ اجتماعی از منظر قرآن کریم: یک مطالعۀ کیفی
نویسندگان
1 استادیار، دانشکدة علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
2 دانشیار، دانشکدة علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 استادیار گروه مدیریت، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران
doi
10.22059/jscm.2019.274598.1772چکیده
سرمایة اجتماعی پدیدهای جامعهمحور و بنابراین موقعیتی است. ازینرو، در صورتی نقش و کارکرد خود را بهخوبی ایفا میکند که متناسب با فرهنگ بومی حاکم در هر جامعه، از جمله ایران اسلامی، باشد. در این زمینه توسعة مفهوم سرمایة اجتماعی بر اساس تعالیم و منابع اسلامی و بهخصوص قرآن کریم (کلام خالق) اهمیت و ضرورت مییابد. در این پژوهش تلاش شد با استفاده از قرآن کریم چارچوبی در زمینة سرمایة اجتماعی از نگاه این کتاب نورانی تدوین شود. پژوهش حاضر از حیث هدف توسعهای و به لحاظ روش کیفی بود و با نظر به اینکه دستیابی به فهمی عمیق از مفهوم سرمایة اجتماعی از منظر قرآن کریم مورد توجه بود روش پژوهش در این بخش مطالعة موردی کیفی بود. به منظور برشماری مؤلفههای سرمایة اجتماعی در قرآن کریم و پرهیز از هر گونه سوگیری ذهنی در استخراج مؤلفهها و همچنین تسریع در نتیجهگیری، با تمرکز بر قرآن کریم و استفاده از کتب تفسیر راهنما و نمونه، همة سورههای این کتاب نورانی مطابق با روش فرایند چرخهای تحلیل (مشتمل بر چهار مرحله: گردآوری اطلاعات، تقلیل احیاگرانة دادهها، سازماندهی و تحلیل اطلاعات، تفسیر و نتیجهگیری) مطالعه و بررسی شد. در نهایت، به منظور درک بهتر و سریعتر مفهوم سرمایة اجتماعی بر اساس قرآن کریم، موارد یافتهشده در قالب چارچوبی منسجم مشتمل بر مبانی و ابعاد و پیامدهای سرمایة اجتماعی و همچنین جهتگیری معنوی تنظیم شدند.