فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور ارزیابی بارش و شناسایی نواحی و رژیم ها بارشی کشور جمهوری آذربایجان از داده های بارش روزانه پایگاه داده آفرودایت[1] با تفکیک مکانی 25/0 در 25/0 درجه قوسی، برای یک دوره 60 ساله ( 2010- 1951) استفاده شده است. ابتدا داده‌های بارش مربوط به 263 مکان ( پیکسل) که در محدوده کشور آذربایجان و مناطق مجاور قرار داشتند از پایگاه آفرودیت تهیه گردید و سپس میانگین بارش روزانه مربوط به این نقاط محاسبه گردیده و یک ماتریس 263*365 تشکیل گردید. در ادامه به منظور شناسایی نواحی بارشی و نیز رژیم‌های بارشی کشور آذربایجان از تحلیل خوشه ای پایگانی به روش ادغام وارد در نرم افزار متلب[2] استفاده گردید. نتایج حاصل نشان داد که میانگین بارش کشور آذربایجان در حدود 397 میلی متر می باشد که در مرتبه اول به دو ناحیه پربارش و کم بارش تقسیم می گردد. در مقیاس پایین تر هر یک از نواحی پربارش و کم بارش به نواحی کوچک‌تری تقسیم گردیده و در نهایت شش ناحیه بارشی در کشور آذربایجان شناسایی گردید. منطقه پربارش شامل قفقاز بزرگ ( ارتفاعات شاه داغ و بازاردوزو)، قفقاز کوچک ( منطقه قره باغ) و منطقه جنوب شرقی لنکران می باشد و منطقه کم بارش شامل بخش مرکزی جلگه کورا و آران و منطقه ساحلی آبشوران می باشد. میانگین بارش سالانه در ناحیه کم بارش ( بخش مرکزی و آبشوران) در حدود 290 میلی متر و میانگین بارش در نواحی پربارش ( ناحیه لنکران و ارتفاعات قفقاز بزرگ و کوچک) در حدود 565 میلی متر می باشد. از لحاظ رژیم بارشی نیز در حالت کلی کشور آذربایجان به دو رژیم بارشی تقسیم می‌گردد که عبارت‌اند از: رژیم بارش بهاره که شامل سه رژیم بارش فرعی (رژیم نخجوانی، رژیم شمال غرب و رژیم مرکزی) است و بیشترین بارش سالانه در این مناطق در فصل بهار اتفاق می‌افتد و رژیم پاییزه – بهاره با دو رژیم بارش فرعی (رژیم لنکرانی و رژیم شرق آذربایجان و باکو) است که در آن سهم بارش‌های پاییزه از بارش سالانه در رتبه اول و بارش‌های بهاره در رتبه دوم قرار دارد.