مسیر سامانههای بارش غربی و پیش زمینههای متن اقلیمی (نگاره اقلیمی) آنها مورد مطالعه: منطقه کیخسروی زاگرس
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
2 استاد ژئومرفولوژی، گروه جغرافیا، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران و دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 دانشیار مرکز تحقیقات گردشگری، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
doi
چکیده
مقاله دارای دو مفهوم جدید در ادبیات اقلیمشناسی است. این دو واژه عبارتست از متن اقلیمی (نگاره اقلیمی) و کیخسروی زاگرس واژه اول وام گرفته از نظریه ژنت نظریهپرداز ساختارگرااست که ترجمان آن به زبان اقلیمشناسی بدین معنی است که مکانها دارای متن یا نگاره اقلیمی هستند واین نگارههای اقلیمی هستند که رفتار سامانههای اقلیمی را شکل میدهند. واژه دوم، یک مفهوم مکانی است که در این مقاله برای یکی از دو کانون پربارش ایران یعنی زاگرس مرکزی بکاربرده شده است. مسئله مهم بررسی نقش نگارههای اقلیمی ایران بر رفتار سامانههای غربی است، روش کار بیشتر متکی به پدیدارشناسی است و لذا اگر چه از دادههای اقلیمی بهره برده شده ولی این دادهها در چارچوبی تاویلی تحلیل شده است. برای دستیابی به اهداف پژوهش ابتدا نقشه نگاره اقلیمی در محدوده 50-10 درجه شمالی و 75-20 درجه شرقی تهیه و 5 عامل موثر در تحلیل متن یعنی فشار، دما، بارش، رطوبت نسبی، و تبخیر در سطح 500 هکتوپاسگال برای یک دوره آماری از (2015-1980) تحلیل شد. سپس گونهشناسی سامانههای ورودی از غرب در یک بازه(2017-1987) ساله صورت گرفت وکریدور عبورسامانههای غربی مشخص گردید. این روش این امکان رافراهم آورد که بتوان براساس روش ماتریس تفاضل دادههای اقلیمی، نگارههای اقلیمی ایران مشخص و رفتار سامانهها دربرابر نگارههای اقلیمی ارزیابی شود. بررسیهای فوق نشان داد که : *ایران دارای سه نگاره اقلیمی است.*سامانههایی که از کیخسروی زاگرس میگذرند در دو تیپ بارشزا و غیر بارشی طبقهبندی میشوند و برای آنکه بتوانند زایش بارشی داشته باشند تنها کافی است در کوهرنگ به میزان 2/2درجه سلیسوس دمای آنها کاهش یابد.*تالاب بینالمللی هور العظیم در متن اقلیمی (نگاره اقلیمی) ایران میتواند نقطه نظریه آشوب در بارشهای زاگرس مرکزی باشد.