سیر تطور زبان گونۀ بلوچی مرزی رایج در منطقۀ ریگان کرمان در قیاس با بلوچی مرزی

نویسندگان

1 گروه زبان شناسی. دانشگاه آزاد اسلامی. واحد قم.

2 گروه زبان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 گروه زبان‌شناسی و مطالعات ترجمه، دانشکده ایران شناسی دکتر حسین تجدد، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان

doi
10.22099/jill.2023.7098
چکیده

گونة بلوچی ریگان گونه ای است که توسط برخی از گویشوران ساکن منطقة ریگان کرمان تکلم می شود. این گونه که نخستین بار توسط اقوام مهاجر از سیستان وارد ریگان شده است در اثر همجواری منطقه با شهرستان رودبارجنوب و هم زیستی مهاجرین با بومیان فارسی زبان منطقه سبب شد تا گونة متفاوتی از زبان بلوچی در شهرستان ریگان رواج پیدا کند. این تفاوت ها در سطح آوایی، واژگانی و نحوی مشاهده می شود. پژوهش حاضر می‌کوشد بر مبنای داده‌های معتبر و روشی علمی و نظام‌مند به تحلیل و واکاوی متغیرهای زبان شناختی موجود در این گونة زبانی بپردازد تا از این رهگذر سیر تحول این گونة زبانی را شناسایی کند. به منظور گردآوری داده‌های زبانی، از گویشوران زن و مرد با میانگین سنی 60 سال و متوسط سواد در حد آموزش ابتدایی که در گسترة مکانی پژوهش یعنی شهرستان ریگان زندگی می‌کردند، مصاحبه به عمل آمد. جهت جمع آوری داده ها از پرسش‌نامه‌ای حاوی 208 واژه و 10 جملة پایه بر اساس پرسشنامه‌های «طرح ملی اطلس زبانی ایران» و «فهرست واژگان‌پایة موریس سوادش» بهره گرفته شد. نتایج حاصل از تحلیل و بررسی پیکرة داده های پژوهش نشان داد که زبان گونة بلوچی رایج در شهرستان ریگان دارای ویژگی هایی از جمله کاربرد واژه های خاص زبان بلوچی، آواهای مرکب، خوشة همخوانی on-// ایرانی باستان، کاربرد وندهای ویژه شامل پیشوند جمع ساز، پسوندهای اسم‌ساز و صفت‌ساز، فرآیند غیردهانی شدگی و استفاده از ساخت ارگتیو است.