فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مدیریت داده‌های پژوهشی شامل تمام فرایندها و اقداماتی است که طی آن اطمینان حاصل می‌شود که داده‌های پژوهش به‌خوبی سازماندهی، مستند، حفظ، ذخیره، پشتیبان‌گیری، در دسترس، موجود و قابل استفاده مجدد می‌شوند. هدف از این پژوهش ارزیابی نحوه مدیریت، شناسایی مشکلات و نیازمندی‌های داده‌های پژوهش در فرایند پژوهش در بین محققان علم اطلاعات و دانش‌شناسی کشور از پنج منظر، تولید و جمع‌آوری، ضبط و پردازش، حفظ و تهیه پشتیبان، انتشار و به‌اشتراک‌گذاری داده‌هاست. گردآوری داده‌ها از طریق یک پرسشنامه انجام شد. جامعه آماری پژوهش 96 نفر از محققان، استادان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی در رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه‌های ایران است. از نرم‌افزار Excel برای تجزیه و تحلیل آماری هر سؤال استفاده شد و روند تجمیع و پراکندگی داده‌ها به‌صورت فراوانی و درصد نشان داده شده‌ است. نتایج نشان می‌دهد که در روند تولید و جمع‌آوری داده‌ها رایج‌ترین نوع داده‌های تولیدشده داده‌های تجربی، بیشترین داده‌های تولیدشده در قالب داده‌های متنی و داده‌های پردازش‌شده از نرم‌افزارها، فراوانی تولید داده‌ها در طول پژوهش برای محققان بسیار بالا و به‌صورت ماهانه بوده است و حجم داده‌های تولیدشده برای هر پاسخ‌دهنده به‌طور متوسط در سطح نسبتاً بالایی است. در بعد ضبط و پردازش داده‌ها، رایج‌ترین روش ضبط داده‌ها به‌صورت اسناد الکترونیکی است. برای پردازش داده از نرم‌افزارهای متفاوتی استفاده می‌شود و نرم‌افزارهای Excel و SPSS و Word بیشترین استفاده را داشته‌اند. برای نگهداری و تهیه نسخه پشتیبان از داده‌ها، اکثر پاسخ‌دهندگان از رایانه شخصی استفاده می‌کنند. مشخص شد که اکثر پاسخ‌دهندگان از هیچ برنامه مدیریت داده‌های پژوهشی مناسب استفاده نمی‌کرده‌اند. اکثر پاسخ‌دهندگان در مورد انتشار و به‌اشتراک‌گذاری داده‌ها شناخت کافی از منابع، به‌خصوص از مجلات حوزه کاری خود ندارند. همچنین، آن‌ها در زمینه ثبت داده‌ها توسط مجلات دیدگاه‌های متفاوتی دارند، اما در واقع، آن را اقدام خیلی خوبی می‌دانند. این در حالی است که آن‌ها از مخازن و شرایط نگهداری داده‌ها شناخت خوبی ندارند و بیشترین آشنایی آن‌ها روش دسترسی آزاد است. آن‌ها در مقوله نیاز به خدمات اشتراک‌گذاری و مدیریت داده‌های پژوهشی، به مشکلاتی نظیر عدم اشتراک‌گذاری داده‌ها، از بین رفتن داده‌ها، ذخیره‌سازی، انتشار و امنیت داده‌ها اشاره دارند و در این مورد اتفاق نظر دارند. آن‌ها همچنین، کتابخانه‌ها و مراکز پژوهشی را مناسب‌ترین سازمان جهت مدیریت داده‌ها می‌دانند و خدماتی نظیر سیاست‌گذاری، تدوین استانداردها جهت جمع‌آوری، ذخیره، انتشار، اشتراک و امنیت داده‌ها را الزامی می‌دانند. آن‌ها در نهایت، روش‌های خدمات ارجاعی و پاسخ‌دهی، برگزاری کارگاه‌های آموزشی، شبکه‌های اجتماعی و برپایی سمینارها جهت تقویت مدیریت داده‌های پژوهشی و به ‌اشتراک‌گذاری داده‌ها را مناسب می‌دانند. اگرچه این نظرسنجی در رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی انجام شده، اما می‌تواند برای طراحی مجموعه‌ای از خدمات کتابخانه‌ها برای رشته‌های دیگر، به‌خصوص در ارتقا، مشاوره و آموزش مدیریت داده‌ها و به‌اشتراک‌گذاری پژوهش‌ها و ذخیره‌سازی داده‌های پژوهشی الهام‌بخش باشد.