فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تخمین دقیق تبخیر و تعرق نقش مهمی در مدیریت منابع آب، برنامه‌ریزی آبیاری و تأمین نیاز آبی گیاهان به‌ویژه در مناطق نیمه‌خشک و خشک دارد. هدف از این تحقیق ارائه‌ی یک مدل رگرسیونی است که با مبنا قرار دادن روش فائو-پنمن-مانتیث بتوان مقدارتبخیر و تعرق گیاه مرجع را با عوامل اقلیمی برآورد کرد. در این پژوهش ابتدا با استفاده از داده‌های ماهانه‌ی حداکثر و حداقل دما، متوسط رطوبت نسبی، ساعات آفتابی و متوسط سرعت باد ایستگاه‌های سینوپتیک واقع در حوضه‌ی آبریز فلات مرکزی ایران در یک دوره‌ی آماری 18 ساله (2012-1995)، مقادیر تبخیر و تعرق سالانه و فصلی به روش FAO-56-PMمحاسبه شد. سپس با استفاده از نرم‌افزار SPSSرابطه‌ی بین عوامل اقلیمی فوق با مقدار تبخیر و تعرق از طریق رگرسیون خطی چندمتغیره مدلسازی گردید. صحت دقت مدل‌ها نیز با آزمودن چهار فرضیه‌ی خطی بودن رابطه، نرمال بودن باقیمانده‌ها، ثابت بودن واریانس باقیمانده‌ها و ناهمبسته بودن خطای مدل سنجیده شد. نتایج حاصل از اجرای مدل مبیّن آن است که رابطه‌ی قوی بین EToحاصل از رگرسیون چندمتغیره با عوامل اقلیمی وجود دارد؛ بطوریکه در مقطع زمانی سالانه و فصول بهار و تابستان حدود 98درصد تغییرات ETo توسط این پنج متغیر تبیین می‌شود و در فصول پاییز و زمستان به ترتیب حدود 97 و 96 درصد از پراش تبخیر و تعرق با پراش پنج عامل اقلیمی مشترک است. معادلات رگرسیون استاندارد حاکی از آن است که سهم متغیرهای سرعت باد و حداکثر دما در میزان تبخیر و تعرق سالانه و فصلی بیش از سایر عوامل اقلیمی است.مقایسه‌ی نقشه‌های هم تبخیر سالانه و فصلی حوضه‌ی آبریز فلات مرکزی نشان داد که ازلحاظ مکانی نیز ارتباط نزدیک و قابل قبولی بین روش فائو-پنمن-مانتیث و مدل رگرسیون وجود دارد و شمال غرب حوضه از کمترین و مناطق جنوبی از بیشترین میزان تبخیر و تعرق سالانه و فصلی برخوردار می‌باشند.