فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از عوامل مهم موفقیت در سفر به‌سوی دیجیتالی شدن، پرورش و توسعه نسل جدیدی از رهبرانی است که «رهبر دیجیتال» نامیده می‌­شوند. با توجه به اهمیت موضوع در عصر حاضر، محققان از جنبه­‌های متعددی به این نقش، به‌عنوان یکی از ضرورت­‌های تعیین‌کننده موفقیت سازمان­های عصر دیجیتال پرداخته‌­اند. اما سؤال اساسی این است که وضعیت پژوهش­‌های حوزه «نقش رهبر دیجیتال» از حیث ساختاری و محتوایی چگونه بوده است؟ این موضوع از آنجایی اهمیت می­یابد که تاکنون در پژوهش‌­های مرتبط، ارائه تصویری سیستماتیک از مجموعه مطالعات انجام گرفته در این حوزه، کمتر مورد توجه محققین قرار گرفته است. بر همین اساس، در این پژوهش و در پاسخ به این سؤال قصد بر این است که تصویری روشن و جامع از سیمای پژوهش­‌های بین‌­المللی در زمینه مفهوم­‌سازی نقش رهبران دیجیتال ارائه شود. به‌منظور نیل به این هدف، از فراتحلیل کیفی استفاده شد و 46 مطالعه علمی که هرکدام به‌نوعی به بررسی و واکاوی جنبه‌های مختلف این نقش پرداخته‌­اند، بر اساس اصول راهنمایFink (2019) وOkoli & Schabram (2010) انتخاب، ارزیابی و بررسی شدند. درنهایت، به­‌منظور ارزیابی نتایج تحلیل ساختاری و محتوایی، از روش بازبینی به وسیله همکاران پژوهشی استفاده شد. یافته‌های این پژوهش نشان داد که پژوهش‌های انجام شده هم از حیث ساختاری و هم از حیث محتوایی دارای ویژگی‌های برجسته‌ای بودند که باید مد نظر قرار داد. در این راستا، در بررسی ساختاری مطالعات، روند اوج­گیری پژوهش‌­ها در زمینه رهبری دیجیتال، روش گردآوری داده­‌ها در آن­‌ها، وضعیت توزیع آثار در صنعت و نیز نحوه مشارکت محققان ارزیابی شد. در بررسی محتوایی مطالعات نیز بر اساس روش تحلیل مضمون، پنج زمینه تحقیقاتی اصلی شامل «پیشران‌­های تعریف نقش، اهداف نقش، وظایف، ساختار ایفای نقش و شایستگی­‌های ایفای نقش» شناسایی و درنهایت شبکه مضامین در ارتباط با مفاهیم و موضوعات در حوزه نقش رهبر دیجیتال ترسیم شد. در تحلیل محتوایی، نتایج این پژوهش نشان داد طی سال‌­های اخیر تعداد مطالعات افزایش یافته و همچنین، تمرکز تحقیقاتی در ابعاد متعددی گسترش یافته است؛ به­‌طوری­که در سال 2019 همه پنج زمینه این نقش در مطالعات متعدد مورد توجه قرار گرفته است. به‌طورکلی، یافته­‌های حاصل از مقاله حاضر، مبنایی برای درک زوایای مختلف پژوهشی در حوزه تحقیقات رهبری دیجیتال ایجاد نموده و با لحاظ نمودن ابعاد مورد توجه در این حوزه، چارچوبی برای طراحی و توسعه تحقیقات در این زمینه فراهم می‌­نماید.