شناسایی، اولویت‌بندی و مدل‌سازی عوامل مؤثر بر پیاده سازی حکمرانی فناوری اطلاعات اثربخش با استفاده از روش دلفی فازی، دیمتل فازی و فرآیند تحلیل شبکه‌ای

نویسندگان

1 پردیس فارابی؛ دانشگاه تهران؛ تهران، ایران؛

2 گروه بازرگانی و کسب و کار؛ پردیس فارابی؛ دانشگاه تهران؛ تهران، ایران؛

3 گروه مدیریت و تکنولوژی، پردیس فارابی؛ دانشگاه تهران؛ تهران، ایران؛

doi
10.35050/JIPM010.2020.026
چکیده

امروزه با توجه به اهمیت و گسترش به‌کارگیری فناوری اطلاعات، بسیاری از سازمان‌ها شاهد بروز مشکلات و تناقضاتی در رابطه با عدم برآورده شدن نیازهای کسب‌وکار با توجه به حجم بالای سرمایه‌گذاری در زمینه فناوری اطلاعات هستند. یکی از دلایل این تناقض نبودِ همسویی بین راهبرد فناوری اطلاعات و راهبرد کسب‌وکار و در نتیجه، عدم پیاده‌سازی حکمرانی فناوری اطلاعات اثربخش است. ‌از این ‌رو، مهم‌ترین هدف پژوهش پیشِ ‌رو ارائه مدلی در راستای شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر حکمرانی فناوری اطلاعات است. به این منظور، از رویکرد ترکیبی «دیمتل» و «ای‌اِن‌پی» فازی استفاده شده است. در ایــن پژوهــش، داده‌های 20 نفر از خبرگان حوزه فناوری اطلاعات از طریــق پرسشــنامه گــردآوری می‌شود. بنابراین، روش پژوهش بر مبنای ماهیت و گردآوری داده‌ها توصیفی از نوع پیمایشی و از نظر هدف، توسعه‌ای-کاربردی است.  این پژوهش جهت تحقق اهداف و پاسخ به سؤال‌های پژوهش در سه فاز اصلی انجام گردید. در مرحله اول، با مرور ادبیات و ارزیابی نتایج مطالعات، زمینه برای شناسایی و استخراج جامع عوامل و زیرعوامل مؤثر بر حکمرانی فناوری اطلاعات و دسته‌بندی آن‌ها فراهم شد. در ادامه، به‌منظور غربال‌سازی متغیرهای شناسایی‌شده، تکنیک دلفی فازی مورد استفاده قرار گرفته و با نظرسنجی خبرگان، دسته‌بندی 21 زیرعامل‌ کلیدی در بین 7 عامل اصلی تأیید شده است. در مرحله دوم، روابط درونی بین عوامل اصلی با استفاده از روش «دیمتل» فازی محاسبه و جانمایی شبکه ترسیم گردیده است. در نهایت، «دیمتل» و «ای‌اِن‌پی» فازی ترکیب شده و به‌منظور وزن‌دهیِ عوامل و رتبه‌بندی آن‌ها از روش «ای‌اِن‌پی» فازی استفاده شده است. از ﻧﺘﺎیﺞ ﻣﻬﻢ ﺗﺤﻘﯿﻖ، ﺷﻨﺎﺳﺎیﯽ ﻋﻮاﻣﻞ ﻋﻠّﯽ و مدل‌سازی عوامل مؤثر بر پیاده‌سازی حکمرانی فناوری اطلاعات در سازمان‌هاست. اولویت‌بندی ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺬﮐﻮر ﻧﺸﺎن می‌دهد ﮐﻪ در ﻣﯿﺎن عوامل اﺻﻠﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖ، جایگاه فناوری اطلاعات در ساختار سازمانی در وزن‌دﻫﯽ ﺑﺎ ﺗﺤﻠﯿﻞ شبکه‌ای دارای‌ رتبه اول است. ﺑﺎ روش «دیمتل» ﻧﯿﺰ عامل استراتژی فناوری اطلاعات با بیشترین بردار خروجی به‌عنوان تأثیرگذارترین عامل، و حمایت و مهارت‌های مدیران ارشد در حوزه فناوری اطلاعات با بیشترین مجموع بردار خروجی و ورودی به‌عنوان پرتعامل‌ترین عامل شناسایی شده است.