فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسئله « شکاف مسئولیت » نخستین بار حدود دو دهه پیش توسط ماتیاس و برای اشاره به چالشی اخلاقی در ارتباط با فناوری ‌ های هوش مصنوعی معرفی شد . قابلیت یادگیری این فناوری ‌ ها به آنها اجازه می ‌ دهد خارج از کنترل و پیش ‌ بینی طراحان و کاربران عمل کنند . ماتیاس معتقد است در چنین شرایطی، شروط لازم و کافی مسئولیت ‌ پذیری نه برای کاربران و نه طراحان برآورده نمی ‌ شود، و بر این اساس نمی ‌ توان هیچ انسانی را مسئول دانست . در نتیجه، ما با شکاف مسئولیت مواجهیم . مسئله ‌ شکاف مسئولیت توجه محققان بسیاری را در حوزه اخلاق فناوری به خود جلب کرده و آثار متعددی در ارتباط با آن منتشر شده است . مجموع راهکارهای ارائه ‌ شده درباره شکاف مسئولیت، رویکردهای واگرا و متفاوتی دارند و زمینه ‌ های این تفاوت عمدتاً به مفروضات نظری و اساسی آنها بازمی ‌ گردد . در مقاله حاضر سه رویکرد اصلی نسبت به مسئله شکاف مسئولیت شامل انحلال مسئله، انتساب مسئولیت به هوش مصنوعی، و انتساب مسئولیت به عامل انسانی، مورد بررسی قرار می ‌ گیرد . با تحلیل ابعاد اجتماعی و کارکردی مفهوم « مسئولیت » از تعبیری ترکیبی، زمینه ‌ مند و درجه ‌ مند از این مفهوم دفاع شده و بر این اساس، دو رویکرد نخست از آن جهت که بر تعبیر درستی از مسئله استوار نیستند، نقد می شوند . علاوه ‌ براین، ادعا می شود چنان که در موارد مشابه پیدایش شکاف مسئولیت، « بازآرایی نقش ‌ های اجتماعی » راهبرد کلی و انسان - محور برای حل مسئله است، در مورد شکاف مسئولیت ناشی از فناوری ‌ های هوش مصنوعی نیز راه حل اساسی از این جنس است . در نهایت برخی چالش ‌ های موجود در رویکرد سوم مورد بحث قرار می ‌ گیرد .