فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توجه به مبانی نظری و زیربنای فلسفی نظام‌های رده‌بندی کتابخانه‌ای همواره برای متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی اهمیت داشته است. در پژوهش حاضر تلاش شد که مبانی فلسفی و منطق حاکم بر نظام‌های طبقه‌بندی و ساختار دانش بشری بررسی شده و از این رهگذر منطق حاکم بر نظام‌های سازماندهی منابع کتابخانه‌ای مورد مطالعه قرار گیرد. در این پژوهش همچنین، ایراد و نقدهای وارده بر اندیشه سنتی طبقه‌بندی دانش و ساختار سلسله‌مراتبی آن بررسی شده و اندیشه ریزوماتیک به‌عنوان بدیل رویکرد درختی و سلسله‌مراتبی برای مواجهه و تحلیل سازماندهی اطلاعات در دنیای وب و فضای اطلاعات فرامتنی و دیجیتال مطرح شد. در تفکر غربی الگوی غالب رده‌بندی ساختار درختی بر اساس منطق ارسطویی بود که با توجه به اشکالات آن، ساختار ریزوماتیک پیشنهاد شده است. اطلاعات در فضای نوین مانند ریزوم در جهات گوناگون حرکت نموده و با ایجاد اتصالات و ارتباطات جدید بین حوزه‌های متنوع علمی، فضایی برای مطالعات جدید نیز پدید آورده است، به‌طوری که رشد و ظهور مطالعات گسترده بین رشته‌ای را می‌توان شاهدی بر این مدعا دانست. این فضای اطلاعاتی جدید و ریزوم‌گونه، ریزومیک شدن سازماندهی و ذخیره و بازیابی آن را نیز می‌طلبد. گفتمان سنتی و مبتنی بر اندیشه درختی و سلسله‌مراتبیِ سازماندهی اطلاعات با توجه به چارچوب‌ها و مؤلفه‌هایی که بر آن مترتب است، قابلیت فهم ماهیت و ویژگی‌های فضای اطلاعاتی دیجیتال را نداشته و از سازماندهی این فضا ناتوان است و لزوم تحول پارادایمی، و متعاقباً پژوهش و نظریه‌پردازی در منظومه فکری دیگری را می‌طلبد. تفکر ریزوماتیک می‌تواند جایگزین مناسبی برای تفکر سنتی سازماندهی اطلاعات باشد.