کاربردپذیری اصطلاحات غیرموضوعی مورد استفاده در نمایهسازی منابع علوم اسلامی در فرایند بازیابی اطلاعات
نویسندگان
1 دانشگاه علامه طباطبائی
2 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی؛ دانشگاه علامه طباطبائی
3 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی؛ دانشگاه علامه طباطبائی
doi
10.35050/JIPM010.2020.055چکیده
هدف از پژوهش حاضر تبیین کاربردپذیری اصطلاحات غیرموضوعی (عمومی) مورد استفاده در نمایهسازی منابع علوم اسلامی در فرایند بازیابی اطلاعات است. جامعه پژوهش را که با روش پیمایشی-تحلیلی انجام شد، کاربران نهایی «پایگاه مدیریت اطلاعات علوم اسلامی» طراحی شده توسط «پژوهشکده مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی» تشکیل میدادند. در میان این جامعه، 50 نفر از پژوهشگران بر پایه نمونهگیری در دسترس از نوع هدفمند، که با «پایگاه مدیریت اطلاعات علوم اسلامی» آشنایی مناسبی داشتند و از آن استفاده میکردند، انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها در این پژوهش، سه پرسشنامه طراحی شده توسط پژوهشگران بود. این پرسشنامهها عبارت بودند از: پرسشنامه مربوط به میزان تجربه کاربران نهایی در استفاده از پایگاه مورد بررسی، پرسشنامه تشریحی جهت دریافت بازخورد کاربران نهایی نسبت به فرایند بازیابی، و پرسشنامهای با پرسشهای بسته برای ارزیابی نتایج جستوجو که روایی آنها توسط متخصصان ذخیره و بازیابی اطلاعات، و پایایی آنها بر اساس آزمون آلفای «کرونباخ» مورد تأیید قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل دادهها از شاخصهای آمار استنباطی جهت آزمون فرضیههای پژوهش استفاده شد. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که استفاده از اصطلاحات غیرموضوعی (عمومی) برای بسط جستوجو در «پایگاه مدیریت اطلاعات علوم اسلامی» نتایج مطلوبی در بر داشته است. با وجود این، به گسترش اصطلاحات غیرموضوعی بر اساس نظرات و پیشنهادات کاربران نهایی عضو جامعه پژوهش نیاز هست. همچنین، همخوان با پاسخ کاربران به پرسشها، بین اصطلاحات غیرموضوعی برگزیده و ناگزیده، روابط همارز مناسبی برقرار شده است. نتایج حاصل از این پژوهش بیان میدارد که توجه به کاربردپذیری اصطلاحات غیرموضوعی در فرایند بازیابی اطلاعات، نیز برقراری روابط همارز بین آنها، افزون بر بهرهگیری از اصطلاحات موضوعی (تخصصی)، میتواند نتایج مطلوب و مرتبطی را در زمان بازیابی اطلاعات به همراه داشته باشد.