بررسی نقش ساخت اطلاع در خروج موضوع (با استناد به دادههائی از کردی جنوبی)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام، ایلام، ایران
2 استادیار زبانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام، ایلام، ایران
doi
10.22099/jill.2022.44032.1319چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر ساخت اطلاع یا نحوة توزیع اطلاع بر روی تشکیل ساختهای موسوم به خروج در کردی جنوبی (کلهری) است. بر این اساس سعی شده است تا مصادیق مبتدائی و کانونی عبارات شناسائی و احتمال خروج آنها در دادهها بررسی شود. ساخت اطلاع یکی از مهمترین عواملی است که میتواند صورت نحوی جملات را دستخوش تغببر کند. این پژوهش عمدتاً بر اساس چارچوب ارائهشده در لامبرکت (1994 و 2001) انجام گرفته است. برای گردآوری دادهها از شیوة میدانی، مشاهده، مصاحبه و مراجعه به منابع کتابخانهای استفاده شد. از لحاظ روش تحقیق، پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی است. نتایج نشان میدهد که فاعل و مفعول مبتدائی به عنوان موضوعهای اصلی در ساختار موضوعی بند میتوانند تحت فرایند خروج به چپ (به عنوان مبتدا) و خروج به راست (به عنوان ضد مبتدا) قرار بگیرند، در حالی که جای خالی آنها در ساختار موضوعی به وسیلة ضمایر جبرانی (ضمیر محذوف فاعلی و ضمیر مفعولی پیبستی) پر میشود. در مقابل، خروج موضوع کانونی از درون بند و قراردادن آن در آغاز یا پایان بند به صورت یک گروه اسمی منفک از لحاظ کلامی ناممکن یا نابجا تلقی میشود. بر اساس نتایج پژوهش، میتوان دو الگوی نحوی را در کردی جنوبی متصور شد. نخست، اگر موضوعهای فعلی کانونی باشند، شاهد توالی غیرمنعطف و بینشان فاعل + مفعول+ فعل هستیم و اگر موضوعها مبتدائی باشند، آنگاه شاهد انعطافپذیری ساختار جمله و خروج آزادانة موضوعها و یا حتی حذف آنها خواهیم بود.
