تحلیل ساختار فکری مدارک علم اطلاعات و دانششناسی ایران (1970-2016)؛ مطالعه هماستنادی
نویسندگان
1 دانشگاه شهید چمران اهواز
2 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی؛ دانشگاه تبریز
3 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی؛ دانشگاه رازی؛ کرمانشاه
doi
10.35050/JIPM010.2019.008چکیده
هدف از پژوهش حاضر، ترسیم و تحلیل ساختار فکری و روند تکامل علم اطلاعات و دانششناسی ایران از منظر تحلیل الگوهای هم استنادی مدرک است. جامعهی پژوهش حاضر را کلیهی مقالات پژوهشی و مجموعه مقالات همایشها تشکیل میدهد که در خلال سالهای 1970 تا 2016 از پژوهشگران ایران در وبگاه علوم نمایه شدهاند. به منظور تحلیل و دیداریسازی شبکهی هم استنادی مطالعات ایران نیز از نرم افزار سایت اسپیس بهره گرفته شده است. تحلیل خوشهای شبکهی هم استنادی مدارک علم اطلاعات و دانششناسی ایران در بازهی 1970 تا 2016، منجر به شناسایی 5 خوشه یا تخصص گردید که عنوان بزرگترین و کوچکترین تخصصها بر حسب فراوانی موجودیتهای هر خوشه، با 17 و 7 فراوانی به ترتیب به دو تخصص «ضریب تأثیر وب» و «سواد اطلاعاتی» تعلق گرفت. طبق بررسیهای به عمل آمده، مطالعات سنجش علم نقش بسزایی در شکلدهی به ساختار فکری علم اطلاعات و دانش شناسی ایران در بازهی مورد بررسی داشته است. نتایج حاصل از تحلیل مدارک شاخص و محوری در شبکه ی هم استنادی مطالعات ایران حکایت از آن داشت که دو تخصص «ضریب تأثیر وب» و «رفتار اطلاعیابی» بر اساس فراوانی گرههایِ حائز بیشترین هم استنادی و نمره ی مرکزیت بینابینی، به ترتیب، عناوین شاخصترین و محوریترین تخصصها را در بین دیگر تخصصهای شناسایی شده به خود اختصاص دادهاند. نتایج تحلیل محتوای موجودیت خوشههای پنجگانهی هماستنادی از حیث ساختار روششناختی آنها در بازهی 1970 تا 2016 نشان داد که مطالعات علم اطلاعات و دانششناسی ایران با توجه به محتوای خوشههای #0 (ضریب تأثیر وب)، #1 (نشر دسترسی آزاد) و #3 (همکاری علمی)، تا حدود بسیار زیادی از روشهای سنجش علم تأثیرپذیرفته است.