فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

طرح‌های ملی پایان‌نامه‌ها و رساله‌های الکترونیکی (پارسا) از کارآمدترین کانال‌ها برای افزایش مشاهده‌پذیری پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها (پارس) به شمار می‌آیند. برای راه‌اندازی و نگهداری چنین طرح‌هایی در سطح ملی نیاز به مدل کسب‌وکار مؤثری است که بتواند زیست‌پذیری آنها را تضمین کند. با این حال، هستی‌شناسی‌ها و چارچوب‌های مدل کسب‌وکار کنونی کلی هستند و با بافت طرح‌های پارسا هم‌خوانی ندارند. هدف این مقاله شناسایی اجزای کلیدی مدل کسب‌وکار طرح‌های پارسا در سطح ملی است. رویکرد این پژوهش کیفی است و برای گردآوری داده‌ها از ابزار مصاحبۀ ساخت‌نیافته و پروتکلی از پیش تنظیم‌شده برای انجام مصاحبه‌ها بهره‌برداری شده است. با 10 نفر از مدیران پایگاه‌های ملی پارسا از کشورهای گوناگون مصاحبه، متن مصاحبه‌ها پیاده‌سازی، و سرانجام در نرم‌افزار «مَکس کیو. دی. ای.» تجزیه و تحلیل شد. برای تجزیه و تحلیل داده از رویکرد «مایلز»، «هابرمن»، و «سالدانا» پیروی شده است که آمیزه‌ای از روش «گرانند تئوری» و قوم‌نگاری است. مدل کسب‌وکار فراهم‌آوری منابع اطلاعاتی دیجیتال و به ویژه طرح‌های ملی پارسا در سطح هستی‌شناسی دربردارندۀ هشت جزء کلیدی است: کاربران نهایی، مسائل مالی، حاکمیت، تأمین‌کنندگانِ محتوا، محتوا، خدمات، فناوری، و همکاری. هریک از این اجزا خود مؤلفه‌های گوناگونی را پوشش می‌دهند و روی‌هم‌رفته باید 46 مؤلفۀ کلیدی را در مدیریت طرح‌های ملی پارسا در نظر داشت. جنبۀ کسب‌وکاری طرح‌های پارسا در نوشته‌های کنونی به شکل مؤثری در کانون توجه نبوده است. این مقاله از نخستین پژوهش‌هایی است که طرح‌های ملی پارسا را از دیدگاه کسب‌وکاری بررسی می‌کند و می‌کوشد تا کسب‌وکار این طرح‌ها را به شکل فراگیر در سطح هستی‌شناسی بررسی کند. از آنجا که طرح‌های ملی پارسا به دنبال گردآوری، سازماندهی، و اشاعۀ پارسا هستند زیست‌پذیری آنها بسیار مهم است. پیشنهاد ابعاد و اجزای مدل کسب‌وکار این طرح‌ها به مدیران و سیاستگذاران اجازه می‌دهد تا به طرح و سازماندهی نیازهای کسب‌وکاری خود بپردازند و از زیست‌پذیری این پایگاه‌ها مطمئن شوند.