شناسایی موانع نوآوری باز در سازمان های خدماتی با رویکرد فرا ترکیب

نویسندگان

1 استاد، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

2 دانشجوی دکتری مدیریت، دانشکده مدیریت، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

3 استاد گروه مدیریت، دانشکده مدیریت، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

4 استادیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

doi
10.22034/qjimdo.2025.486563.1715
چکیده

زمینه و هدف: امروزه وجود خلاقیت و نوآوری در سازمان­ها امری ضروری است، برخی منابع، نبود خلاقیت و نوآوری را با نابودی سازمان­ یکی دانسته­اند. فرایند نوآوری در گذشته بستگی به منابع فکری درون سازمانی و تلاش برای توسعه و تجاری سازی آنها در درون سازمان­ داشته است. اما امروزه پارادایم نوآوری باز باعث شده است که شرکت­ها در کسب و کار خود از ایده­ها و فناوری­های بیرونی بیشتر استفاده کنند و به دیگر شرکت­ها هم اجازه دهند از ایده­های نوآورانه آنها استفاده کنند. نوآوری باز موضوعی است که در سال­های اخیر به شدت مورد توجه محققان و مدیران قرار گرفته است. بر این اساس، در این پژوهش شناسایی موانع نوآوری باز در سازمان­های خدماتی با رویکرد فراترکیب پرداخته شده است.   روش‌شناسی: پژوهش حاضر بر پایه­ی پژوهش­های کیفی است که با رویکرد فراترکیب انجام شده است. جامعه آماری شامل مقالات بیست سال اخیر (از سال 2002 تا سال 2022) است. در ایــن پژوهش به‌منظور اعتباریابی نظری و عملی از مشــورت با افــراد متخصص در حوزه بیمه و بانکداری بهره گرفته شــد. در اعتباریابی توصیفی نیز از ارزیابی مســتقل دو پژوهشگر اســتفاده شــد. به‌منظور افزایش اعتبار و قابلیت اطمینان، اسناد بررسی شــده را یکی از خبرگان به‌صورت جداگانه کدگــذاری کرد و درصد توافق بین دو کدگذار با اســتفاده از فرمول پیشنهادی مایلز و هابرمن (1994) 83/0 به دست آمد؛ بنابراین می‌توان گفت که کدگذاری به‌اندازه کافی مورداعتماد است. یافته‌ها: نتیجه تحقیق حاضر نشان داد که موانع نوآوری باز در سازمان­های خدماتی نظیر بیمه و بانکداری شامل موارد زیر است؛ موانع داخلی (شامل موانع دانش، موانع تکنولوژیکی/ فنی، ساختاری/ بروکراتیک، مدیریتی، نیروی انسانی، ارتباطی/ شناختی،ادراکی، مالی، زمانی، و موانع فرایندی) و موانع خارجی (شامل موانع قانونی، سیاسی، بازاریابی، رقابتی، وسایر موانع محیطی). نتیجه‌گیری: نوآوری باز به‌عنوان رویکردی مؤثر در ارتقاء توان رقابتی و بهبود عملکرد سازمان‌های خدماتی شناخته می‌شود، اما موانع متعددی در مسیر پیاده‌سازی موفق آن وجود دارد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که موانع داخلی و خارجی مهم‌ترین عوامل محدودکننده نوآوری باز در سازمان‌های خدماتی هستند. شناخت و مدیریت این موانع می‌تواند به بهبود فرآیندهای نوآوری، افزایش همکاری‌های بین‌سازمانی و بهره‌گیری بهتر از منابع داخلی و خارجی منجر شود. بنابراین، اتخاذ راهکارهای عملی و توسعه زیرساخت‌های مناسب جهت رفع این موانع، برای تحقق پتانسیل کامل نوآوری باز در سازمان‌های خدماتی امری ضروری است.