شناسایی موانع نوآوری باز در سازمان های خدماتی با رویکرد فرا ترکیب
نویسندگان
1 استاد، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
2 دانشجوی دکتری مدیریت، دانشکده مدیریت، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
3 استاد گروه مدیریت، دانشکده مدیریت، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
4 استادیار گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
doi
10.22034/qjimdo.2025.486563.1715چکیده
زمینه و هدف: امروزه وجود خلاقیت و نوآوری در سازمانها امری ضروری است، برخی منابع، نبود خلاقیت و نوآوری را با نابودی سازمان یکی دانستهاند. فرایند نوآوری در گذشته بستگی به منابع فکری درون سازمانی و تلاش برای توسعه و تجاری سازی آنها در درون سازمان داشته است. اما امروزه پارادایم نوآوری باز باعث شده است که شرکتها در کسب و کار خود از ایدهها و فناوریهای بیرونی بیشتر استفاده کنند و به دیگر شرکتها هم اجازه دهند از ایدههای نوآورانه آنها استفاده کنند. نوآوری باز موضوعی است که در سالهای اخیر به شدت مورد توجه محققان و مدیران قرار گرفته است. بر این اساس، در این پژوهش شناسایی موانع نوآوری باز در سازمانهای خدماتی با رویکرد فراترکیب پرداخته شده است. روششناسی: پژوهش حاضر بر پایهی پژوهشهای کیفی است که با رویکرد فراترکیب انجام شده است. جامعه آماری شامل مقالات بیست سال اخیر (از سال 2002 تا سال 2022) است. در ایــن پژوهش بهمنظور اعتباریابی نظری و عملی از مشــورت با افــراد متخصص در حوزه بیمه و بانکداری بهره گرفته شــد. در اعتباریابی توصیفی نیز از ارزیابی مســتقل دو پژوهشگر اســتفاده شــد. بهمنظور افزایش اعتبار و قابلیت اطمینان، اسناد بررسی شــده را یکی از خبرگان بهصورت جداگانه کدگــذاری کرد و درصد توافق بین دو کدگذار با اســتفاده از فرمول پیشنهادی مایلز و هابرمن (1994) 83/0 به دست آمد؛ بنابراین میتوان گفت که کدگذاری بهاندازه کافی مورداعتماد است. یافتهها: نتیجه تحقیق حاضر نشان داد که موانع نوآوری باز در سازمانهای خدماتی نظیر بیمه و بانکداری شامل موارد زیر است؛ موانع داخلی (شامل موانع دانش، موانع تکنولوژیکی/ فنی، ساختاری/ بروکراتیک، مدیریتی، نیروی انسانی، ارتباطی/ شناختی،ادراکی، مالی، زمانی، و موانع فرایندی) و موانع خارجی (شامل موانع قانونی، سیاسی، بازاریابی، رقابتی، وسایر موانع محیطی). نتیجهگیری: نوآوری باز بهعنوان رویکردی مؤثر در ارتقاء توان رقابتی و بهبود عملکرد سازمانهای خدماتی شناخته میشود، اما موانع متعددی در مسیر پیادهسازی موفق آن وجود دارد. نتایج این پژوهش نشان میدهد که موانع داخلی و خارجی مهمترین عوامل محدودکننده نوآوری باز در سازمانهای خدماتی هستند. شناخت و مدیریت این موانع میتواند به بهبود فرآیندهای نوآوری، افزایش همکاریهای بینسازمانی و بهرهگیری بهتر از منابع داخلی و خارجی منجر شود. بنابراین، اتخاذ راهکارهای عملی و توسعه زیرساختهای مناسب جهت رفع این موانع، برای تحقق پتانسیل کامل نوآوری باز در سازمانهای خدماتی امری ضروری است.