فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظام‌های بازیابی اطلاعات برای افزایش نتایج مرتبط بازیابی‌شده و کسب رضایت کاربران به‌دنبال تغییر از جست‌وجوی مبتنی بر کلیدواژه به جست‌وجوی مبتنی بر مفاهیم هستند. این نظام‌ها برای انجام این کار از ابزارهایی استفاده می‌کنند که بتوانند واژگان را به مفاهیم تبدیل کنند. این امر طی سالیان متمادی زمینه تولید ابزارهایی همچون طرح‌های رده‌بندی، سرعنوان‌های موضوعی، واژگان‌ها و اصطلاح‌نامه‌ها را فراهم آورده است. در تکامل این روند، هستی‌شناسی‌ها نیز به‌تازگی به‌کار گرفته شده‌اند. چگونگی بهره‌گیری از ویژگی‌های معنایی ابزارهایی مانند هستی‌شناسی و اصطلاح‌نامه در روند بازیابی اطلاعات برای نظام‌های مطرح دنیا که مدعی بازیابی اطلاعات با استفاده از این ابزارها هستند، مشکل اصلی مورد بررسی در این پژوهش است. در این مقاله هفت نظام بازیابی اطلاعات با توجه به استفاده از این ابزارها انتخاب شدند و با بررسی متون، ویژگی‌های معنایی نظام‌ها در قالب سیاهه وارسی محقق‌ساخته‌ای ارائه شد. این ویژگی‌ها پنج مقوله کلی جست‌وجوی مفهومی، جست‌وجوی مترادف‌ها، پیشنهاد برای جست‌وجو، استفاده از هستی‌شناسی‌ها و نمایش هستند. پژوهشگر با مشاهده ساختاریافته در قالب سیاهه‌، این ویژگی‌ها را مورد بررسی قرار داد. با وجود این‌که این نظام‌ها از این ابزارها برای جست‌وجو و بازیابی اطلاعات بهره گرفته‌اند، اما ویژگی‌های معنایی و هستی‌شناسانه مورد انتظار را نشان ندادند. «پایگاه اطلاعاتی اریک» و «کتابخانه ملی استرالیا» بیشترین امتیاز (32 و 24) را در معیارهای بررسی‌شده به‌دست آوردند و «آرشیو ملی استرالیا» و «موزه بریتانیا» کمترین امتیاز (12 و 13) را داشتند.