همانندجویی در متون فارسی بازنویسی شده با استفاده از روش‌های معنایی و احتمالاتی

نویسندگان

1 پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)

2 پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)

doi
10.35050/JIPM010.2019.023
چکیده

همانندجویی ابزاری است که از آن برای تشخیص سرقت علمی/ ادبی استفاده می‌شود. هدف در یک روش همانندجویی، تشخیص تمام قسمت‌های همانندِ موجود در یک متن مشکوک با توجه به تعدادی متن منبع احتمالی است. روش‌های زیادی برای همانندجویی ارائه شده، اما از یک طرف، استفاده از روش‌های همانندجوی موجود برای سایر زبان‌ها به‌منظور همانندجویی در زبان فارسی مناسب نیست و از طرف دیگر، اغلب روش‌های ارائه‌شده برای همانندجویی در زبان فارسی قادر به تشخیص متون بازنویسی‌شده نیستند. با توجه به این مهم، در این مقاله دو روش همانندجویی جدید با هدف تشخیص متون فارسی بازنویسی‌شده ارائه خواهد شد. روش‌شناسی پژوهش بر اساس مطالعه منابع و مستندات معتبر علمی در این خصوص و روش کتابخانه‌ای است. روش اولِ پیشنهادی روشی معنایی است و از لغت‌نامه جهت بررسی همانندی جملات متون استفاده می‌کند. روش دومِ پیشنهادی روشی احتمالاتی است و از اطلاعات آماری به‌دست‌آمده از پیکره‌ای عظیم از متون برای همانندجویی استفاده می‌کند. روش معناییِ پیشنهادی در مقایسه با روش‌های معنایی موجود از معیارهای جدیدتری برای بررسی همانندی متون استفاده کرده و روش احتمالاتی پیشنهادی اولین روش همانندجویی احتمالاتی ارائه‌شده برای زبان فارسی است. علاوه بر این، در حالی که در سایر روش‌های موجود، همانندی هر دو جمله از متون مورد نظر به‌صورت مستقل بررسی می‌شود، در روش‌های پیشنهادی همانندی جملات همسایه نیز در بررسی همانندی دو جمله در نظر گرفته شده است. نتایج پیاده‌سازی و آزمایشات صورت‌گرفته بر روی روش‌های پیشنهادی نشان می‌دهد که در حالی که هر دو روش از کیفیت مناسب و تقریباً یکسانی برخوردار هستند، روش همانندجوی احتمالاتیِ پیشنهادی بسیار کاراتر بوده و زمان مورد نیاز برای همانندجویی با استفاده از آن به‌طور متوسط برابر با 8/3 درصد زمان مورد نیاز توسط الگوریتم همانندجوی معناییِ پیشنهادی است.