فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

قابلیت استفاده یکی از معیارهای مهم کیفیت نرم‎افزار است که می‌‌تواند در بهبود تجربیات کاربری نقش بسزایی داشته باشد. روش‌های مختلفی برای ارزیابی قابلیت استفاده نرم‌افزار ارائه شده است. با توجه به تنوع روش‌ها و زمان و هزینه مورد نیاز برای اجرای آن‌ها، روش مناسب جمع‌آوری اطلاعات و ارزیابی قابلیت استفاده نرم‌افزار یکی از چالش‌های موجود در این حوزه است. ‌‌در این پژوهش، سهولت استفاده به‌عنوان زیرمجموعه‌ای از قابلیت استفاده که در آن تلاش مورد نیاز کاربر برای انجام یک کار در نرم‌افزار ارزیابی می‌شود، بر اساس دو روش نظرسنجی از طریق پرسشنامه و ارزیابی بر اساس عملکرد کاربران در یک آزمایش تجربی ارزیابی و نتایج این دو روش مقایسه شده است. بدین‌منظور، دو نسخه مختلف از یک نرم‌‌افزار فروشگاه اینترنتی با کارکرد‌های یکسان تولید شده است. از کاربران خواسته شده عملیات مشخصی را در نرم‌افزار انجام دهند و به سؤالات یک پرسشنامه در ارتباط با سهولت استفاده از کارکرد‌های مختلف نرم‌افزار پاسخ دهند. حین انجام کارکرد‌های مورد نظر و از طریق ثبت وقایع، عملکرد کاربران در استفاده از نرم‌افزار ثبت و معیار‌های انجام موفقیت‌آمیز عملیات، زمان انجام کار، تعداد گام‌‌ها در انجام کار، تعداد خطا و زمان صرف‌شده در برطرف کردن خطا اندازه‌گیری شده است. این معیارها بر اساس معیارهای قابل مشاهده و اندازه‌گیری سهولت استفاده در پژوهش‌های مرتبط انتخاب شده‌اند. نتایج این پژوهش، بر اساس داده‌های 48 کاربر به دست آمده و در مورد یک کارکرد تعداد شرکت‌کنندگان در آزمایش، به‌علت عدم کفایت داده برای دستیابی به سطح اطمینان مطلوب، به 70 کاربر گسترش یافته است. این نتایج  نشان می‌‌دهد که ارزیابی حاصل از پرسشنامه با عملکرد کاربران در معیار‌های مورد سنجش همبستگی ندارد. در برخی کارکرد‌ها، عملکرد کاربران در دو نسخه اختلاف معناداری نداشته، اما نظرات آن‌ها در پرسشنامه به‌صورت معناداری متفاوت بوده است. از سوی دیگر، در برخی دیگر از کارکرد‌ها، معیار عملکرد کاربران در دو نسخه دارای اختلاف معناداری است، در صورتی که نتایج نظرسنجی اختلاف قابل توجهی را بیان نمی‌‌‌کند. بررسی عملکرد هر کاربر با نتایج پرسشنامه نیز همبستگی میان این اطلاعات را نشان نمی‌‌دهد. همچنین، طبق بررسی‌های انجام‌شده در این آزمایش، صداقت کاربران در ارزیابی از طریق پرسشنامه می‌‌تواند مورد تردید باشد. زیرا کاربرانی که موفق به انجام کارکرد نشده‌‌اند، در بالاتر از 80 درصد از مواقع، سهولت استفاده را بالاتر از خوب ارزیابی کرده‌اند.