بررسی اثرات نوسان شبه‌دوسالانه (QBO) بر وردسپهر برون‌حاره‌ای در اوایل زمستان از دیدگاه انرژی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده فیزیک، دانشگاه یزد

2 کارشناس ارشد هواشناسی، گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران

3 دانشیار گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران

doi
چکیده

نوسان شبه‌دوسالانه (QBO) به‌عنوان نوسان غالب در پوشن‌سپهر حاره‌ای اثرات مهمی در منطقه‌ برون‌حاره دارد. این اثرات همچنین در وردسپهر زِبَرین نیز مشاهده شده است. برای این منظور در این پژوهش اثرات  نوسان QBO بر وردسپهر برون‌حاره‌ای از دیدگاه انرژی بررسی می‌شود. تغییر انرژی جنبشی پیچکی با زمان متأثر از چندین عامل واداشت نظیر همگرایی شار کل، همگرایی شار آزمین‌گرد انرژی، تبدیل کژفشار و تبدیل فشارورد است. در پژوهش حاضر از داده‌های روزانه NCEP/NCAR از سال 1953 تا 2011 میلادی برای محاسبه انرژی جنبشی و همگرایی شار کل در فازهای مختلف QBO استفاده می‌شود. نتایج حاکی از آن است که بیشینۀ انرژی جنبشی پیچکی بر روی مسیرهای توفان که دارای بیشینۀ فعالیت پیچکی هستند، قرار دارد. شدت و محل این بیشینه مقادیر در فازهای مختلف QBO متفاوت است، به‌طوری‌که این مقادیر بیشینه در همه ماه‌ها در فاز غربی قوی‌تر و گسترده‌تر از فاز شرقی است و در ماه دسامبر بیشترین مقدار خود را در مسیر توفان اطلس در ناحیه گسترده‌ای از شرق تا غرب اطلس دارد. همچنین شار کل نیز در ماه دسامبر شدت و گستره بیشتری نسبت به دیگر ماه‌ها دارد.