تحلیل ساختار مطالعات «نظریههای علم اطلاعات» بر اساس تحلیل شبکه همواژگانی مقالات در پایگاه اطلاعاتی وبآوساینس (1983– 2017)
نویسندگان
1 دانشگاه شهید چمران اهواز
2 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی؛ دانشگاه شهید چمران اهواز
3 گروه علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشگاه یزد
doi
10.35050/JIPM010.2019.031چکیده
چگونگی شکلگیری جریانهای فکری، روشهای تحلیل در علوم و روششناسیها از جالبترین مباحث علم و فلسفه علم هستند. نظریههای علمی از واقعیاتی تشکیل میشوند که در ارتباط با هم گردآوری شده و انتظام یافته و مورد تأمل قرار گرفتهاند. هدف از پژوهش حاضر تحلیل ساختار مطالعات حوزه موضوعی «نظریههای علم اطلاعات» از طریق بررسی متون علمی این حوزه در پایگاه «وبآوساینس» بر اساس شاخصهای تحلیل همواژگانی مفاهیم و همنویسندگی متخصصان و نظریهپردازان این حوزه از علم اطلاعات و دانششناسی بر اساس سنجههای مرکزیت شبکه اجتماعی در مقالات است. پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد کمّی و شاخصهای علمسنجی انجام شده است. بروندادهای علمی نظریههای علم اطلاعات در پایگاه اطلاعاتی «وبآوساینس» (1983-2017) با استفاده از روشهای آمار توصیفی و تحلیلی در نرمافزارهای Premap ،VOSviewer ،Ucinet و Excell بررسی شدهاند. یافتههای حاصل از تحلیلهای همرخدادی واژگان و نویسندگان حاکی از آن است که از سال 2009 تا 2014 بیشترین مطالعات نظریههای علم اطلاعات در کشورهای آمریکا، آلمان، انگلستان، اسپانیا و کانادا بوده است. همچنین، در سالهای اخیر کشورهایی مانند برزیل و چین پژوهشهایی را در این حوزه انجام دادهاند. نویسندگانی همچون «یورلند»، «هارتل»، «وایت»، «بوشمن» و «برنر» بیشترین مقالات و «کیمبل»، «برنر»، «هرسینک»، «لوچس» و «ندرسن» دارای بیشترین همکاری علمی را در این دوره داشتهاند. ضریب همکاری گروهی نویسندگان 0/3 است که حاکی از همکاری گروهی بالای نویسندگان است. مطالعات انجامشده در حوزه نظریههای علم اطلاعات به 9 خوشه تقسیم میشوند. حوزههای موضوعی نظریههای علم اطلاعات شامل استفاده از الگوریتمها و مدلها در نظریهها، نظریه آنتروپی و کاربرد آن، نظریههای علم اطلاعات برگرفته از علوم دیگر، نظریه ترمودینامیک و فیزیک در علم اطلاعات، نظریه ارتباطات و مدلهای ارتباطی، استفاده از نظریههای اطلاعات بینرشتهای، کارایی نظریهها، ارزیابی نظریهها، نقش اطلاعات و نقش میزبان و واردکننده نظریهها در علم اطلاعات و دانششناسی است.