روش تحلیلی در کتاب بنیادگذاری برای متافیزیک اخلاق

نویسندگان

1 گروه فلسفه، دانشکده ادبیات، دانشگاه تهران

doi
10.22034/iw.2025.493764.1816
چکیده

مفسران اخلاق کانتی اختلافاتی دربارۀ روش تحلیلی در کتاب بنیادگذاری برای متافیزیک اخلاق دارند. اختلاف در معنای تحلیلی روش است. برخی معتقدند روش‌ تحلیلی در کتاب بنیادگذاری برای متافیزیک اخلاق، طبق اصطلاح‌شناسی سنتی در رابطه‌ با تحلیلی بودن روش معنا می‌یابد، یا اینکه در ارتباط با طبیعت احکام تحلیلی است، و یا اینکه صرفاً نشانگر شروعی با کنشِ تحلیلِ مفهومی است بدون اینکه معنای ویژۀ بیشتری داشته باشد. این نوشتار نشان می‌دهد منظور کانت از روش تحلیلی طبق اصطلاح‌شناسیِ فلسفۀ نقادی در کتاب، و نه مطابق با اصطلاح‌شناسیِ سنتی، یا مرتبط با احکام، و یا صرفِ تحلیلِ مفهومی، فهمیدنی خواهد بود. اگر بدین شیوه، متن را فهم کنیم معنای متن برایمان روشن‌تر خواهد بود. نتیجۀ مقاله این است که آغاز متن بر اساس آموزۀ «واقعیت عقل» بوده و خودقانون‌گذاریِ ارادۀ سوژۀ عقلانی شرط صدور احکام دربارۀ ارادۀ خیر، به‌عنوان احکامی که سوژه به طور واقعی در اختیار دارد، است.