سنجش روایی در پژوهشهای علم اطلاعات و دانششناسی
نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی بوشهر
2 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان؛ اصفهان؛ ایران
doi
10.35050/JIPM010.2019.033چکیده
پژوهش حاضر بر آن بوده که با بررسی مقالات منتشرشده در مجلات حوزه علم اطلاعات و دانششناسی در ایران در یک دوره دهساله، میزان توجه به فرایند سنجش روایی ابزار پژوهش را در این حوزه مورد ارزیابی قرار دهد. در این پژوهش مقالات هشت مجله علمی-پژوهشی حوزه علم اطلاعات و دانششناسی فارسی در ایران که در فاصله سالهای 1385 تا 1394 منتشر شده، به شیوه تحلیل محتوا مورد بررسی قرار گرفت. در مجموع، محتوای 1763 عنوان از مقالات پژوهشی مربوط به 211 شماره از مجلات، تحلیل و ابزارهای پژوهش و روشهای تعیین روایی ابزار مورد استفاده آنها بررسی شد. بر اساس یافتههای پژوهش در 36/87 درصد از مقالات مورد بررسی هیچگونه اشارهای به تعیین روایی ابزار نشده بود. در 23/22 درصد از مقالات تنها به بیان این نکته که روایی ابزار تأیید شده است، بسنده کرده و روش و فرایند تعیین روایی ذکر نشده بود. در 4/31 درصد از مقالات، پژوهشگران اظهار کرده بودند که روایی ابزار در مطالعات پیشین تأیید شده و بنابراین، خود به تعیین روایی ابزار نپرداختهاند. تنها در 375 عنوان مقاله (32/38 درصد)، روش تعیین روایی ابزار ذکر شده بود. از نظر روشهای مورد استفاده جهت سنجش روایی ابزار نیز نتایج بیانگر آن بود که 16/66 درصد مقالات بهروش صوری و 20/30 درصد به روش روایی محتوایی اعتبار ابزار خود را مورد ارزیابی قرار داده بودند. از سایر انواع روایی، روایی معیار کمترین فروانی را داشته و تنها 2 عنوان مقاله (0/17 درصد) جهت ارزیابی اعتبار ابزار خود از این روش بهره گرفته بودند. 5/26 درصد مقالات نیز از روایی سازه که بالاترین سطح سنجش روایی است استفاده کرده بودند. همچنین، نتایج نشان داد که تعداد بسیار اندکی از مجلات جامعه پژوهش به انتشار مقالات مرتبط با سنجش روایی ابزار پژوهش پرداختهاند. بر این ساس، مجلات این حوزه لازم است با توجه بیشتر به چاپ مقالات مرتبط با سنجش روایی ابزار پژوهش، زمینه را جهت آشنایی بیشتر پژوهشگران با این فرایند و اهمیت آن در طراحی ابزار فراهم کنند. همچنین، مجلات این حوزه لازم است در فرایند داوری مقالات با حساسیت بیشتری به ضرورت گزارش فرایند سنجش روایی ابزار پژوهش در بخش روششناسی مقالات بپردازند.