روند رشد رویکرد تحلیل چهریزهای در سازماندهی دانش: مروری صد ساله
نویسندگان
1 دانشگاه شهید چمران اهواز
2 دانشگاه شهید چمران اهواز
3 دانشگاه شیراز
4 دانشگاه علوم پزشکی بوشهر
doi
10.35050/JIPM010.2019.037چکیده
رویکرد تحلیل چهریزهای از اوایل قرن بیستم تاکنون روند رشد مستمری داشته است. هدف این مقاله مرور سیستماتیک پژوهشها و مستندات طرحهای سازماندهی چهریزهای و نیز تقسیمبندی موضوعی و زمانی این مطالعات است. با مرور صورتگرفته، روند رشد و توسعه کاربردهای این رویکرد در ابزارهای سازماندهی و بازیابی اطلاعات شناسایی و پیشنهاداتی برای پژوهشگران آینده ارائه گردید. برای این منظور در گام اول، جستوجوی جامع در منابع و بررسی اولیه اسناد؛ در گام دوم، طبقهبندی و پالایش اسناد؛ و در گام سوم، طبقهبندی زمانی و موضوعی اسناد و تحلیل متون و شناسایی شکافهای موجود و در نهایت، پیشنهاداتی برای پوشش این شکافها صورت گرفت. حاصل تلاشهای انجامشده قبلی، توسعه ردهبندیهای چهریزهای، اصطلاحنامهها و سرعنوانهای چهریزهای و نظامهای بازیابی اطلاعات چهریزهای بود که بهطوری گسترده تا دهه 1990 میلادی ادامه داشت؛ اما بعد از آن با توسعه سیستمهای کامپیوتری و وب، چهریزهها نقش دیگری در بازیابی اطلاعات در پایگاه داده بر عهده گرفتند. در این دوره مجموعهای از مدلها، فرادادههای چهریزهای، رابطهای کاربری چهریزهای و آنتولوژیهای چهریزهای شکل گرفت و نرمافزارهای متعددی در این زمینه توسعه یافت. رویکرد تحلیل چهریزهای از حدود اوایل قرن بیستم تا سال 1990 میلادی بر مبنای نظام منطقی (پیشینی) طبقهبندی علوم پیش رفته است. اما از آن سال به بعد، بهدلیل گسترش تواناییهای کامپیوتری و رشد نیازهای کاربران، دیدگاه منطقی جای خود را به دیدگاه محاسباتی و کاربرمدار (پسینی) سپرد. ایجاد ساختار چهریزهها در محیط وب معنایی و ایجاد استانداردهای جدید، بهرهبرداری از روشهای مؤثرتر درک رفتار کاربران و توجه به توسعه و تحول تاریخی علم، شکافهایی است که هنوز نیاز به مطالعه و بررسی بیشتر دارد. پوشش این شکافها، تأثیر پایدار فرایند تحلیل چهریزه در آینده را نوید میدهد.
