برابری در برابرِ آزادی: نظریۀ قرارداد اجتماعی و نقد تُکویلیِ انقلاب فرانسه

نویسندگان
doi
10.30479/wp.2025.21435.1141
چکیده

این مقاله با بررسیِ نظریۀ قرارداد اجتماعی کلاسیک و تحلیلِ تأثیرگذار اَلکسی دو تُکویل، تفسیری جدید از انقلاب فرانسه ارائه می‌دهد. ایده‌های متفاوت هابز، لاک و روسو دربارۀ وضع طبیعی، «برابری» و «آزادی»، باعث می‌شود ایده‌های مشروعیتِ اقتدار و حاکمیت سیاسیِ این سه فیلسوف، با وجود شباهت‌های مشخصِ صوری در تأسیس دولت مدرن و اجتماع سیاسی، در محتوا با هم تفاوت‌هایی مشهود داشته باشند. افزون‌براین، این مقاله بر پایۀ تفسیر تکویل از انقلاب فرانسه، توضیح می‌دهد چگونه در این انقلاب، ایدۀ‌ آزادی فردی به محاق رفت و شکلی از «استبداد اکثریت»، ذیل ایدۀ «برابری» حاکم شد. در ادامه، این مقاله با مقایسۀ رویکرد متفاوتِ سه فیلسوف مهمِ قرادادگرا، نشان می‌دهد نظریه‌هایشان چگونه پیشاپیش تنش پیچیدۀ میان برابری و آزادی را، که به انقلاب فرانسه و پیامدهای آن انجامید، پیشبینی و تاحدی تبیین کرده‌اند. ازاین‌طریق، مقاله تصویری دقیق‌تر از تنش‌های ماندگار درون دمکراسی ترسیم می‌کند.