تحلیل همدیدی و الگوی فشاری رخدادهای گرد و غبار در نواحی غرب و جنوب غرب ایران

نویسندگان

1 دکتری، دانشیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، گروه هواشناسی، تهران، ایران

2 دانش‌آموختة دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، گروه هواشناسی، تهران، ایران

3 دکتری، استادیار، گروه مهندسی آب دانشگاه گیلان

4 دکتری، استاد، موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران

doi
چکیده

با توجه به اهمیت پدیده گردوغبار و آثار ناشی از آن، در این تحقیق بارزسازی رخداد گرد و غبار با استفاده از بررسی‌های ناشی از پردازش ساعتی کاهش پارامتر دید افقی ناشی از رخداد گرد و غبار مربوط به 35 ایستگاه هواشناسی همدیدی در دوره آماری  2009-2000  و شرایط همدیدی تأثیرگذار بر شکل گیری گرد و غبار در فصلهای سال با استفاده از داده‌های دوباره تحلیل شده روزانه مربوط به پارامترهای فشار سطح دریا، ارتفاع ژئوپتانسیل و میدان باد از مرکز ملی پیش بینی محیطی و مرکز ملی تحقیقات جوی (NCEP/NCAR) صورت گرفت. بدین منظور برای فصل بهار رخداد گرد و غبار 8-9 ژوئن  2008 ، برای فصل تابستانه رخداد گرد و غبار 6-4 ژوئیه 2009 و فصل پاییزه رخداد گرد و غبار 17-18 سپتامبر 2008 انتخاب گردیده است. ملاک انتخاب روزهای گرد و غباری شاخص، گزارش گرد و غبار در اکثر ایستگاهها، حداقل دید و حداکثر تداوم می‌باشد. همچنین با توجه به اینکه بیش از 90 درصد از روزهای گرد و غباری، دارای منشا فرامحلی بوده و از فراسوی مرزهای کشور وارد شده است که در حقیقت تعیین کننده الگوهای حاکم در تشکیل گرد و غبار در جنوب غرب کشور می‌‌باشد، روزهای با گزارش گرد و غبار فرامحلی ملاک انتخاب در تعیین روزهای شاخص بوده است. نتایج نشان می‌دهد استقرار سامانه کم فشار مدیترانه ای در مناطق غرب و جنوب غرب ایران بهمراه تأثیر سامانه پر ارتفاع جنب حاره ای روی کشور از یک سو و تأثیر پارامتر باد از سوی دیگر منجر به شکل گیری رخداد گرد و غبار در فصل بهار می گردد. در الگوی گرد و غبار تابستانه جنوب غرب کشور تحت تأثیر زبانه‌های سامانه کم فشار حرارتی عربستان و پاکستان می‌باشد و در الگوی پاییزه ناوه موجود بر روی دریای سیاه و شمال مدیترانه فعال گشته، زبانه های آن بیابانهای خاورمیانه را متاثر ساخته و ناپایداری در این مناطق را در پی داشته است.