چرخه زندگی فازهای مثبت و منفی NAO و اثر آن بر تغییر کمیت‌های دینامیکی بر روی ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران

2 دانشیار مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران

3 دانشیار مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران

doi
چکیده

 نوسان اطلس شمالی (NAO)  به عنوان یکی از مدهای تغییرپذیری با مقیاس زمانی  بلند، می‌تواند به عنوان ابزاری برای پیش‌بینی در مقیاس‌های ماهانه و فصلی برخی کمیت‌های هواشناسی مورد استفاده قرار گیرد. در این تحقیق تغییرات برخی کمیت‌های هواشناختی در چرخه زندگی NAO بررسی می‌شود. برای این منظور برای زمستان سال‌های 2011-1950، دوره‌های NAO مثبت و منفی مشخص شده، سپس میانگین پریشیدگی دمای hPa  800، ارتفاع ژئوپتانسیلی و تاواییhPa  500، و باد مداریhPa  300  نسبت به میانگین 20 روزه چرخه زندگی NAO محاسبه شده است. نتایج نشان می‌دهند، میانگین دمایی بر روی ایران در دوره‌های NAO مثبت و منفی، همچنین الگوی گردش بر روی شمال‌شرق اطلس، اروپا و شمال آفریقا تقریبا عکس یکدیگر است. هم‌چنین چرخندهای بیشتری از ایران در دوره NAO مثبت  گذر کرده و باد مداری در این دوره در قسمت جنوب‌غرب ایران قوی‌تر است. پریشیدگی کمیت‌های ذکر شده نسبت به میانگین بلندمدت زمستان در سه دوره 10 روزه قبل و بعد از روز صفر برای منطقه ایران محاسبه شده است. نتایج نشان می‌دهند که در دوره مثبت، میانگین پریشیدگی دما و ارتفاع ژئوپتانسیلی (تاوایی و باد مداری) در منطقه  ایران کمتر (بیشتر) از میانگین بلندمدت و در دوره منفی، میانگین پریشیدگی دما و ارتفاع ژئوپتانسیلی (تاویی و باد مداری) در منطقه  ایران بیشتر (کمتر) از میانگین بلندمدت آن در زمستان است. در نتیجه در دوره NAO مثبت منطقه ایران سردتر بوده و چرخندهای بیشتری از آن عبور می‌کند. این تفاوت ذکر شده در دوره 30 روزه قبل از رویداد NAO وجود داشته و تا 10 روز پس از آن ادامه دارد. سپس به‌تدریج تا یک ماه پس از NAO تقریبا تمام کمیت‌های محاسبه شده به مقدار میانگین بلندمدت نزدیک می‌شوند و بی‌هنجاری دمایی بر روی ایران نیز از بین می‌رود.