شناسایی مولفههای سرمایه فکری معلمان: مطالعه ای با رویکرد پدیدار شناسانه
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی، گروه پزشکی اجتماعی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
3 عضو هیئت علمی، گروه مدیریت آموزشی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
doi
10.22118/edc.2020.248021.1522چکیده
پژوهش حاضر با هدف طراحی و ارائه مدلی برای شناسایی مولفههای سرمایههای فکری معلمان ابتدایی منتخب در استان قم انجام گرفت. موفقیت نظام آموزش و پرورش همانند سایر نظامهای انسانی در گرو توجه متعادل به سرمایههای مادی و فکری میباشد. شناسایی داراییهای فکری به عنوان وجه پنهان و ناملموس در موفقیت سازمانی حائز اهمیت میباشد. بدین منظور و با توجه به ظرفیت شگرف رویکردهای کیفی و به ویژه روش پدیدار شناسی، از مصاحبه نیمهساختارمند استفاده شد که در بیستمین مصاحبه با معلمان که به صورت هدفمند انتخاب شد، به حالت اشباع رسید و دادههای حاصل با راهبرد کًلایزی تحلیل شد. ضمنا فرایند اعتبار بخشی به دادهها با استفاده از بازبینی اعضاء، ممیزی بیرونی، چندسویه سازی و درگیری طولانی مدت پژوهشگر در فرایند تحقیق انجام شد. یافتههای تحقیق حاکی از آن است که سرمایههای فکری معلمان بیش از آنکه معرف وضع موجود آنان باشد به وضع مطلوب اشاره دارد. سرمایههای فکری معلمان در 3 مضمون اصلی و تعدادی زیرمضمون شامل سرمایههای ارتباطی (ارتباط با عناصر درون و بیرون مدرسه)، سرمایه ساختاری (ساختار مدیریتی، ساختار یاددهی-یادگیری، ساختار انگیزشی) و سرمایههای شخصیتی (رفتاری، کلامی-غیرکلامی) طبقه بندی شده است. در نهایت، با بکارگیری سرمایههای فکری احصاء شده میتوان گامی رو به جلو برای جذب، آمادهسازی و پیشرفت معلمان در دانشگاههای تربیت معلم برداشت نتایج پژوهش حاضر نشانگر آن است که مسئله سرمایه فکری معلمان از وضعیت مطلوبی برخوردار نبوده و گاه با تاثیرات معکوسی نیز همراه بوده است.