فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از اهداف ایجاد سامانه‌ها‌ی اطلاعاتی ارائه‌ خدمات متناسب با ویژگی‌های شناختی کاربران آن است. این امر باعث افزایش بهره‌وری سامانه، رضایت کاربران و علاقه‌مندی آنان به استفاده از سامانه‌های اطلاعاتی می‌گردد. با توجه به این‌که آموزش و یادگیری الکترونیکی، یکی از پرکاربردترین حوزه‌های ارتباط انسان با رایانه و ارائه اطلاعات است، بستر پیاده‌سازی و ارزیابی این پژوهش در محیط یادگیری الکترونیکی است. هدف پژوهش حاضر، ارزیابی کارایی یک سامانه یادگیری الکترونیکی هوشمند در مقایسه با یک سامانه یادگیری الکترونیکی ساده است. سامانه یادگیری الکترونیکی هوشمند سامانه‌ای است که مطابق با ویژگی‌های شخصیتی و احساسی کاربر عمل می‌کند. در این پژوهش سامانه یادگیری الکترونیکی هوشمند از مدلی استفاده می‌کند که در آن میزان خوشایندی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین متغیرها در تعیین احساسات محاسبه و بر اساس آن با کاربران تعامل انجام می‌شود. مدل به‌کاررفته، مدلی است که توانایی تشخیص خوشایندی کاربران را بر اساس ویژگی‌های شخصیتی، اهداف یادگیرنده و رویدادهای محیط یادگیری دارد. ارزیابی مدل در دو گام انجام می‌گیرد: گام اول، تعیین این‌که آیا مدل در محیط آموزش الکترونیکی با محتواهای گوناگون آموزشی قابلیت کاربردپذیری دارد؛ و گام دوم این‌که ارائه راهبردهای مناسب به کاربران پس از پیش‌بینی وضعیت احساسی آن‌ها بر اساس میزان خوشایندی، تأثیری بر وضعیت رضایت و میزان یادگیری کاربران داشته است یا خیر. ارزیابی مدل در گام اول، در دو سامانه آموزش درس «مبانی کامپیوتر و برنامه‌سازی» برای دانشجویان رشته مهندسی کامپیوتر «دانشگاه تهران» و آموزش لغات زبان انگلیسی به‌صورت عمومی برای تمام افراد انجام گرفت. نتایج نشان داد که قدرت پیش‌بینی میزان خوشایندی در مؤلفه احساس در محیط‌های آموزشی با محتواهای گوناگون آموزشی یکسان است و قابلیت تعمیم مدل تأیید شد. در گام دوم، دو سامانه آموزش لغات زبان انگلیسی در دو نسخه ساده و هوشمند مورد بررسی قرار گرفت. در نسخه هوشمند، خوشایندی به‌صورت خودکار تشخیص داده می‌شود و سامانه متناسب با آن، واکنشی را درخور وضعیت کاربر ارائه می‌کند و اطلاعات را نمایش می‌دهد. نتایج مقایسه دو سامانه اطلاعاتی هوشمند و ساده نشان داد که کاربران، سامانه هوشمند را جذاب‌تر و نزدیک‌تر به ویژگی‌های شخصیتی‌شان می‌دانند. همچنین، آن‌ها تأیید کردند که سامانه هوشمند، وضعیت احساسی آن‌ها را به‌خوبی درک کرده و متناسب با آن واکنش نشان داده است و این سامانه می‌تواند در بهبود فرایند یادگیری آن‌ها مؤثر واقع شود؛ زیرا نحوه ارائه اطلاعات بر اساس ویژگی‌های شناختی کاربران صورت گرفته است.