به کارگیری استانداردها (مورد مطالعه: کتابخانههای دیجیتالی ایران)
نویسندگان
1 دانشگاه قم
2 دانشگاه قم
doi
10.35050/JIPM010.2019.052چکیده
هدف پژوهش حاضر شناسایی و تعیین استانداردهای مورد استفاده در کتابخانههای دیجیتالی ایران است. روش پژوهش پیمایشی-تحلیلی و ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محقق ساخته بود. در پرسشنامه طراحیشده استانداردهای مربوط به سه بخش ذخیرهسازی، سازماندهی و جستوجو/ بازیابی اطلاعات که با مرور متون و منابع مرتبط و با اعمال نظر 5 نفر از متخصصان استخراج شده بود، در اختیار جامعه پژوهش قرار گرفت و از آنان خواسته شد درباره استفاده از هر یک از استانداردها در کتابخانه دیجیتالی خود گزارش دهند. نتایج پژوهش نشان داد که رایجترین فرمت فایلهای پشتیبانیشده در قالب متنی (پیدیاف) با 95 درصد، تصویری( JPEG ) با63/7، صوتی ( MP3 ) با63/7 درصد و ویدیوئی ( AVI ) با 45/5 درصد استفاده است. در حوزه سازماندهی رایجترین استانداردهای فراداده توصیفی «مارک» با 77/3درصد و «دابلینکور» با 59/1درصد استفاده بودند. استاندارد فراداده ساختاری «متس» با 22/7 درصد استفاده در جایگاه بعدی جای گرفت. در این میان استاندارد فراداده مدیریتی «پرمیس» با 9/1 درصد استفاده پایینترین میزان کاربرد را داشت. در بخش استانداردهای جستوجو/ بازیابی اطلاعات در سطح کتابشناختی( Z39.50 ) با 77/3 درصد استفاده پرکاربردترین شناخته شد و در سطح تمام متن OAI با 22/7 درصد و ( OAI-PMH ) با 9/1 درصد استفاده،پایینترین میزان کاربرد را داشتند. همچنین، نتایج پژوهش نشان داد که 95 درصد کتابخانههای دیجیتالی ایران از نرمافزار تولید داخل استفاده میکنند و پشتیبانی نرمافزار از هر استاندارد نقش مؤثری در استفاده از آن توسط کتابخانه دارد. نتیجه آزمون مربع کا نیز نشان داد که کتابخانههای دانشگاهی بیشتر از سایر انواع کتابخانهها از استانداردها استفاده میکنند.