شناسایی الگوی همدیدی سامانه های بندالی موثر بر دمای ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیا دانشگاه تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران، مرکز تحقیقات هواشناسی کاربردی استان لرستان
3 استاد دانشکده جغرافیا و مدیر قطب علمی تحلیل فضایی و مخاطرات محیطی دانشگاه خوارزمی ، تهران، ایران
doi
چکیده
رخداد دماهای حدی بسیار سرد ومداوم در مقیاس ماه، فصل و یا سال می تواند با رخداد سامانه بندالی مرتبط باشد. به منظور آشکار سازی و تعیین الگوهای فشار مرتبط با رخداد سامانه های بندالی موثر بر دمای ایران، داده های روزانه مربوط به ارتفاع ژئوپتانسیلی سطح 500 هکتوپاسکال در محدوده N90-0 و E100-W90-، با تفکیک 5/2 درجه برای دوره 2013-1948 از سایتNCEP دریافت شد. ابتدا بر اساس شاخص آشکار سازی دو بعدی، شرایط رخداد سامانه بندالی در محیط نرم افزار MAT LAB برنامه نویسی و موقعیت آنها مشخص گردید. در مرحله بعد به منظور تفکیک رخدادهای موثر بر ایران، منطقه مورد مطالعه به E100W-40- و N80-20 محدود شد.الگوهای فشار مربوط به سامانه های بندالی موثر بر آب و هوای ایران با استفاده روش تحلیل عاملی و خوشه بندی چندهسته ای K-means، در محیط نرم افزار SPSS تعیین شدندو از بین آنها الگوهای سامانه بندالی موثر بر دما استخراج گردید. که شامل الگوی امگا جلو محور ریج، الگوی امگا زیر محور ریج و الگوی دو قطبی بود. ارتباط هرکدام از الگوها از دیدگاه همدیدی در سطح زمین و hPa500 و ارتباط آن با دمای سطح زمین مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. ارتباط الگوهای سامانه بندالی با دمای سطح زمین نشان داد که رخداد دماهای بیش از نرمال و یا کمتر از نرمال ناشی از رخداد سامانه بندالی علاوه بر تداوم، با تاخیر زمانی یک روزه یا کمتر در سطح زمین همراه است.