فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توفان‌های گردوخاک از جمله مخاطرات محیطی هستند که رخداد آنها بسیاری از فعالیت‌های انسانی را تحت تاثیرخود، قرار می‌دهد. به منظور شناخت بهتر شرایط ایجاد توفان‌ها این پژوهش با هدف بررسی علل همدید توفان‌های گردوخاک در استان کردستان انجام شد. در این تحقیق داده‌های روزانه ذرات معلق ((PM10 مربوط به ایستگاه شهر سنندج (مرکز استان کردستان)، داده‌های فشار تراز دریا (بر حسب هکتوپاسکال) و ارتفاع ژئوپتانسیل تراز 500 هکتوپاسکال (برحسب متر)طی دوره زمانی 2012-2009 مورد استفاده قرار گرفت. داده‌های ذرات معلق در دو گروه روزهای غیرتوفانی (با غلظت ذرات معلق کمتر از 200 میکروگرم در متر مکعب) و روزهای توفانی (با غلظت بالاتر از 200 میکروگرم در مترمکعب) قرار داده شد. برای درک بهتر الگوهای همدید موثر بر رخداد توفان گردوخاک منطقه وسیعی از صفر تا 65 درجه طول شرقی و صفر تا 70 درجه عرض شمالی مورد بررسی قرار گرفت. برای شناسایی الگوهای اصلی فشار تراز دریا و همچنین الگوهای اصلی ضخامت لایه 500-1000 هکتوپاسکال از روش تحلیل خوشه‌ای[1] به روش ادغام وارد[2] استفاده شد. سپس نقشه‌های مربوط به هر الگو  تهیه شد.بررسی نقشه های همدید روزهای توفانی نشان داد که سه الگوی فشار تراز دریا و همچنین سه الگوی ضخامت لایه 500-1000 هکتوپاسکال در رخداد این رویدادها موثرند. به طور کلی وجود ناوه نسبتاً عمیق بر روی شرقی‌ترین بخش دریای مدیترانه، گسترش هوا از روی مناطق خشک (بیابان‌های لیبی، مصر، شمال عربستان و عراق)به سوی ایران و پرارتفاع عربستان نقش مهمی در ایجاد توفان‌های گردوخاک مناطق جنوبی، جنوب غربی و غرب به‌ویژه شهر سنندج دارد. توفان‌های گردوخاکی که استان کردستان را در بر می گیرند عمدتاً در نیمه گرم سال رخ می‌دهند. این رویدادها از اواخر زمستان روند افزایشی پیدا می‌کنند و در تیرماه فراوانی و غلظت آن‌ها به اوج می‌رسد.   1- Cluster analysis 2- ward Linkage