فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف تعیین سهم رشته‌های موضوعی مؤثر در شکل‌گیری پایان‌نامه‌های انجام‌شده در دانشگاه‌های ایران در حوزه موضوعی رابط کاربر و همچنین، تبیین موارد روش‌شناختی پژوهشی آن‌ها انجام شده است. در این پژوهش از روش تحلیل محتوای کمی با رویکردی توصیفی و ابزار سیاهه وارسی محقق‌ساخته برای گردآوری داده‌ها استفاده شده است. یافته‌ها نشان داد که در بیش از 25 دانشگاه مختلف کشور (اعم از سراسری، پیام ‌نور، غیرانتفاعی و دانشگاه آزاد اسلامی) پایان‌نامه‌هایی در حوزه رابط کاربر انجام و به نتیجه رسیده است. همچنین، متخصصان دارای مدرک در 18 رشته موضوعی در شکل‌گیری، هدایت و ارائه مشاوره‌های لازم برای انجام پایان‌نامه‌های انجام‌شده در این حوزه نقش داشته‌اند. با این حال، متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی بیش از نیمی از پایان‌نامه‌های این حوزه را در ایران انجام داده و یا هدایت کرده‌اند. از منظر روش‌شناختی نیز یافته‌ها نشان داد که برای انجام پایان‌نامه‌های مورد بررسی تنها از معدودی از روش‌های پژوهش مرسوم در حوزه تعامل انسان با رایانه استفاده شده است. بیش از 40 درصد از این پایان‌نامه‌ها نیز با استفاده از روش پیمایشی که از مهم‌ترین روش‌های رویکرد کمّی است، انجام شده‌اند. همچنین، اغلب آن‌ها کاربردی بوده و از تک‌ابزار، که اغلب هم پرسشنامه یا سیاهه وارسی بوده، برای گردآوری داده‌ها بهره برده‌اند. در بررسی پژوهش‌های این حوزه، گرایش به استفاده از تعداد نمونه‌های کم و همچنین روش‌های نمونه‌گیری هدفمند در جامعه مورد بررسی مشاهده می‌شود. به نظر می‌رسد در حوزه پژوهش‌های رابط کاربر علاوه بر انجام پژوهش‌های کاربردی (به‌ویژه در رابطه با ارزیابی محصولات طراحی‌شده و ارائه بازخورد به طراحان آن‌ها)، نیاز است مبانی نظری و اصول موجود در این حوزه با استفاده از رویکردها، روش‌ها و ابزارهای پژوهشی جدیدتر و عمقی‌تر نیز مورد بازنگری و بررسی بیشتر قرار گیرند و توسعه حوزه نظری نیز مورد توجه پژوهشگران باشد.